مطالعات پایه نهم بخش تاریخ فصل 5 الی 8

فصل 5

ایجاد انگیزه(فال حافظ شاه عباس)

عراق وفارس گرفتی به شعر خودحافظ           بیا که نوبت بغداد ووقت تبریز است

1-تاریخ ایران به چند دوره تقسیم می شود در جدولی نشان دهید.

2-چگونگی به قدرت رسیدن صفویان را تحلیل نمایید.

3-زندگی شاه اسماعیل را بنویسید.

4-شاهان صفوی را به ترتیب نام ببرید.

5-روابط خارجی ایران دردوره صفویه را شرح دهید.

6-مدیریت سیاسی شاه عباس را ارزیابی نمایید.(چهارزاویه دشمنان خارجی)

7-وضعیت علم ودانش در عصرصفویان را توضیح دهید.

8-اقتصاد واوضاع اجتماعی دوره صفویه رابیان کنید.

9-داستانی پیرامون ظهور وسقوط صفویه بنویسید.

10-علت مقبولیت صفویه درنزد مردم چه بود؟

11-نظریه سیاست صبورانه  وایدئولوژیکی چیست؟

12-نمونه آزمون کتاب باز-متن زیر را طرح مسئله وسپس تحلیل کنید

حوادث مهم سالهای 650 (شیخ صفی)ق-735ق تا793ق(صدر الدین موسی-ساخت مقبره)-)793ق- تا830 خواجه علی( شیعه عصر تیمور داستان جام زهر) تا 851ق  بعد ابراهیم پسر خواجه علی– جنید قتل در سال 860ق (لقب سلطان –اندیشه سیاسی وحکومت-جنگ برای سرزمین وازدواج با خواهراوزون حسن  -860تا 893حیدر (پدر شاه اسماعیل ازدواج با حلیمه بیگم آغا-مارتا مادرشاه اسماعیل) کلاه 12ترکی خواب امام علی(ع)-محل قتل همان مکان پدرش درجنگ با شیروانشاه-سه پسر حیدر ابراهیم-علی-اسماعیل-زندانی درشیراز-اهل اختصاص یا هفت فدایی وفرار از زندان-فعالیت دراردبیل-مرگ علی-فرار شاه اسماعیل به لاهیجان وحکومت کیاییان وداستان زنبیل(893-930ق=شاه اسماعیل)تخلص خطایی-نبرد سال 905ق با الحاق ترکمانان وقبایل به شاه اسماعیل وپیروزی در نبرد با شروانشاه فرخ یسار –سال 907 تاسیس نبرد شرور سپاه 7هزارنفری دربرابرسپاه 30هزارنفری الوندشاه آق قویونلوها وتصرف تبریز وانقلاب صفویه وشیعه 12امامی-نبرد فیروزکوه 909با حاکم کیایی چلاوی وفتح شیراز- سال 910 نبرد یزد وطبس-912 فتح خراسان-914 فتح بغداد هدیه قرآن به مقبره امام علی به نوشته خودش-فتح هویزه وشوشتر وخرم آباد سال 914ق-915 ق حمل جسد پدرش(حیدر893ق) از تبرسران به اردبیل-مرو سال 916 ق با شیبک خان ازبک-نبرد چالدران 920ق-

13-متن زیر را تحلیل نمایید.(منبع کتاب احسن التواریخ تالیف حسن روملو وقایع صفویه-تیموری-عثمانی از سال 807ق تا 985 هدیه کتاب به شاه اسماعیل دوم)

صبح جمعه با سپاه فراوان چون اوراق  اشجار وقطرات امطار قدم از دروازه بیرون نهاد ...اما ناگهان خودرا درکام نهنگ انداخت ...چه اندیشه داری زشمشیر وتیر      دو سه پاره نان دگر خورده گیر

           صف آن گرازان گریزان شده              چو آهو گرفتار شیران شده

         کاسه سر شد قدح ازگردش دوران مرا      دارد این دیرخراب آباد سرگردان مرا

14-متن زیر را تحلیل کنید. سال 930ق: شاه اسماعیل بن سلطان حیدر بن سلطان جنید بن شیخ ابراهیم بن خواجه علی بن صدرالدین موسی بن شیخ صفی (650-735ق)حکمای مسیح دم هرچند معالجه کردند فایده نداد وساعت به ساعت ضعف پیدا کرده طبیب از معالجت او ...

-جلوس شاه تهماب(930-985 ق) شاه دین پناه روز دوشنبه 19 رجب 930 ده سال .6ماه و20روز -نبرد جام 935 ق با عبیدالله خان ازبک

15-نظریه ایرانشهری سرزمین ایران

16-عهدنامه آماسیه 966 ق -985 شاه اسماعیل دوم -985-996 ق محمد خدابنده پدر شاه عباس-996-1038 عصر طلایی شاه عباس بزرگ (صلح استانبول اول 999ق ) 1012ق عهدنامه استانبول دوم

17-توجه اروپاییان به ایران چرا؟نطق شاه عباس دربهشهر (1037ق)1007 من 15 جنگ با عثمانی کردم... من مساجد عثمانیها را تبدیل به کلیسا می کنم .شاه بابام می گفت:.... ورود برادران شرلی به ایران وبوسه زدن کتفش

18- فرمان شاه عباس به دلاله قزی دلقک شاه عباس جهت فتح قندهار وتحقیر شاه هند

فتح قندهار1031ق- نامه شاه عباس به نورالدین محمدجهانگیر : ما به قصد شکارآمدیم حاکم قندهار به ما راه نداد ما آذوقه نداشتیم وناچار به فتح قلعه شدیم واسباب فتح قلعه نداشتیم .

19-1049ق  صلح قصر شیرین زهاب  اهمیت این صلح تا 100سال  نادر ومفاد این صلح نامه وعصر فتحعلیشاه عهدنامه ارزالروم اول و عصر محمدشاه عهدنامه ارزالروم دوم توسط امیرکبیر

20-مرگ آنتونی شرلی در سال 1044ق -1022 آزادی گمبرون توسط الله قلی خان -عشق ترزیا ورابرت شرالی (مرگ رابرت 1037ق) وزندگی سخت ترزیا

21-سیستم اداری صفویان را در نموداری نشان دهید.

22-شرح زندگی شیخ بهایی ص68 - 23-واژگان ص 70

فصل ششم (از نادر تا ناصر)

1-دوره افشاریه را درقالب مقاله ای تحلیل نمایید.(مقدمه وطرح مسئله-اهداف-روش –تحلیل ونتایج )

2-حکومت زندیه را معرفی کنید.

3-آقا محمدخان چگونه به قدرت رسید؟جنگ های ایران وروسیه چه پیامدهایی دربرداشت؟(سیاسی-علمی-نظامی-اقتصادی-اجتماعی)

4-907 ق-1148ق-1160ق-1313ق  را به سال های شمسی ومیلادی تبدیل کنید.

5-عهدنامه گلستان-ترکمنچای-مفصل-پاریس-فین کنشتاین –آخال-گلداسمیت را توضیح دهید.

درس 12

6-نوسازی به چه مفهومی است؟ علل نخبه کشی درعصرقاجار را بنویسید.

7-امیرکبیر واقداماتش را معرفی نمایید.ص79-80

8-وضعیت مدارس در عصر قاجاررابنویسید.ص81

9-جلوه های نفوذ اقتصادی روسیه وانگلیس را نام ببرید وتوضیح دهید.ص81-82-83

فصل 7-درس13

1-پیرامون انقلاب مشروطه ایران 20تا طرح مسئله کنید.ص 85

2-چرا انقلاب مشروطه به وقوع پیوست؟ص86-87

3-فرمان مشروطه چگونه صادرگردید؟ص87-88

4-مشکلات حکومت مشروطه را دسته بندی نموده وسپس تحلیل کنید.(الف- دشمنی استبداد با آن وداستان ستارخان وباقرخان ب-اختلاف میان رهبران مشرئطه واعدام شیخ فضل اله نوری پ-دخالت استعمارگران وقرارداد1907 م ت-جنگ جهانی اول 1914-1918م دول اتفاق مثلث واتحاد مثلث واشغال جنوب ایران ورشد فقر وقحطی وگرسنگی وانامنی درایران).

درس14

1-زمینه های تغییر حکومت قاجار را بنویسید.(قراداد1919 –کودتای 1299-مجلس موسسان-دخالت انگلیس)ص92-93

2-روند به قدرت ریسدن رضا خان  رادرجدولی بنویسید.ص93

3-شیوه حکومتداری رضاخان را بنویسید.ص94-95

4-جنگ جهانی دوم را تحلیل نمایید.(طرح مسئله )

5-پیرامون ملی شدن نفت ایران شش طرح مسئله وسپس تحلیل نمایید.ص96

6-کودتای 28مردادسال 32 را ارزیابی نمایید.ص97

7-واژگان ص98

فصل 8 درس15-درس16

1-مفاد انجمن های ایالتی را تحلیل کنید.ص100

2-اهمیت قیام 15خرداد42 را دسته بندی وسپس تحلیل نمایید.ص101

3-کاپیتولاسیون چیست؟ با مثالی توضیح دهید.ص102

4-مبارزه فرهنگی چگونه صورت می گرفت؟ص103

5-اوضاع سیاسی ایران در سال 1356 را ارزیابی نمایید.ص103-104

سرکوب وزندانی کردن مخالفان-تخریب ارزش هاس اسلامی-دخالت بیش از حد آمرکاییان-رواج فساداخلاقی دربار –وابستگی هرچه بیشتر به غرب –نادیده گرفتن حقوق شهروندی ملت ایران-شهادت مصطفی خمینی –قیام 19دی مردم قم و29 بهمن تبریز

6-وقایع مهم سال 1357 را بنویسید.17شهریور-13 آبان-26 دی ماه -12بهمن -22بهمن

7-نهادهای انقلابی را درجدولی معرفی کنید.ص108

8-سه مورد از توطئه های دشمنان انقلاب را بنویسید.ص108-109-110

9-بعدازرحلت امام خمینی(ره) چه کسی به رهبری انقلاب انتخاب شدند توضیح دهید.ص111

10-اوضاع ایران در آستانه قرن19 را با اروپا مقایسه کنید.

11-زندگانی سیاسی-علامه دهخدا-استادبهار-محمدعلی فروغی –امام خمینی(ره) –رضا خان-محمدرضا-آیت الله خامنه ای را براساس ساختارمقاله بنویسید.

12-روزنامه های عصر  قاجاریه ومشرطیت را نام ببرید.

13-تاریخنگاری سنتی ونو را مقایسه کنید.

14-ویژگی شعر نو وکهن را درجدولی بنویسد.

آزمون کتاب باز=ابتدا پرسش هایی طرح نموده وسپس تحلیل کنید.

تاریخنگاری براساس سلیقه شاه به عنوان مثال ثبت  متفاوت غیرواقعی فاجعه‏ى قتل امير

تفصيل فاجعه‏ى قتل اميركبير را كه سومين قربانى‏  هوسرانى و استبداد رأى سلاطين قاجار و خيانت و بيگانه‏پرستى اطرافيان و بعضى از رجال آن عصر گرديد، مورخين قاجاريه هريك به صورتى مخصوص در كتب خود آورده‏اند و بعضى از آنان از بيم مجازات حتى قتل امير را يك مرگ طبيعى قلمداد كرده‏اند و ما اينك براى نمونه سه روايت را از كتب تاريخى عهد قاجاريه از مؤلفين آن عصر نقل مى‏كنيم:روايت و اظهار عقيده محمد تقى لسان الملك سپهر مؤلف ناسخ التواريخ درباره‏ى امير اين است:«... چون ميرزا تقى خان را اصلى منيف و محتدى شريف نبود الطاف و اشفاق پادشاه را حمل نتوانست داد چون حشمت وزارت يافت و در مسند امارت جاى كرد آن تنمر و تكبر به دست كرد كه نخستين عقل دورانديش را پشت‏پاى زده كوه گران‏سنگ را وزن كاه مى‏نهد و خرمن ماه را حشمت خاك راه نمى‏گذاشت.

اما محمد حسن خان صنيع الدوله كه بعد به اعتماد السلطنه ملقب گرديد، مؤلف كتاب «منتظم ناصرى» درباره‏ى عزل امير و فاجعه‏ى قتل او كمال اختصار را رعايت كرده و مى‏نويسد:«روز بيست و پنجم ماه محرم (سال 1286 هجرى) به اقتضاى رأى صواب‏نماى همايون و نظر به مصالح ملكى، ميرزا تقى خان اتابك اعظم از منصب امارت نظام و وزارت عظمى لقب اتابيكى و ساير مشاغل و مناصب به كلى خلع و معزول شد». و سپس مى‏نويسد: «ميرزا تقى خان كه سابقا نظام و شخص اول دولت بود در قريه فين كاشان وفات كرد».به‏طورى كه ملاحظه مى‏شود مورخين جيره‏خوار دوره‏ى قاجاريه مرگ امير را فقط بر اثر غم و غصه و غلبه‏ى آلام و مصائب بر وى قلمداد نموده و با كمال جسارت يك چنان جنايت فجيعى را پرده‏پوشى كرده‏اند.

اما تنها ميرزا جعفر حقايق‏نگار خورموجى مورخ معاصر ناصر الدين شاه است كه در تاريخ خود به نام «حقايق الاخبار» فاجعه‏ى قتل امير را بى‏پرده ذكر كرده و چنين مى‏نويسد:«... پس از مدت يك اربعين برحسب صواب‏ديد امناء و امرا فنايش (يعنى فناى امير) بر بقاءمرجع گرديد. حاج على خان فراش‏باشى‏  به كاشان شتافت، روز 18 ربيع الاول در گرمابه بدون ظهور عجز و لابه‏ى اياديى كه مدتى متمادى از يمين و يسار اعادى و اشرار را مقهور و خوار مى‏داشت فصاد دژخيم نهاد اجل به قصد يمين و يسارش پرداخته به ديار عدمش روانه ساخت».

تفصيل قتل اميركبير را از قلم دانشمند فقيد عباس اقبال آشتيانى كه پس از مقايسه روايات گوناگون در اين باب به دست آورده‏اند، عينا نقل مى‏كنيم:«امير يا به عادت معمول يا براى پوشيدن خلعتى كه بنا بود به وعده‏ى فريب‏آميز توطئه‏كنندگان قتل او از تهران برسد در شب شنبه هيجدهم ربيع الاول يعنى روز جمعه 17 ربيع الاول سال 1268 ظاهرا پيش از ظهر به حمام متصل به باغ فين براى استحمام رفته بود. اين حمام درى به اندرون قصر شاهى (قصر فين اقامتگاه سلاطين هنگام سفر به كاشان بود) داشت و درى به خارج. هروقت اهل اندرون به حمام مى‏رفتند، در خارجى را مى‏بستند و در ساير مواقع در رو به اندرون بسته بود و حمام در اختيار اهل ده گذاشته مى‏شد. در چنين موقعى كه امير در حمام بود، چند سوار (ظاهرا پنج تن) سر و رو بسته از طرف جاده تهران مى‏رسند و از حال امير مى‏پرسند. مى‏گويند امير در حمام است. از آن سواران روپوشيده دو تن يكى حاجى على خان مقدم مراغه‏اى فراش‏باشى و ديگرى مير غضب‏باشى داخل حمام مى‏شوند. فراش‏باشى حكم قتل امير را از جانب ناصر الدين شاه به او ارائه مى‏دهد و چون امير از او مهلتى جهت نوشتن عريضه يا وصيت‏نامه يا دين زوجه‏ى خود مى‏خواهد، ابا مى‏نمايد ولى امير را در اختيار طرز كشته شدن آزاد مى‏گذارد. امير هم به دلاك خود (داود نام به‏ويژه تراش امير) امر مى‏دهد تا رگ‏هاى دو دست او را با نشتر بگشايد. او نيز چنين مى‏كند و امير با متانت و ثباتى مردانه رفتن خون را از بدن خود تحمل مى‏نمايد و همين‏كه به حال ضعف مى‏افتد، مير غضب به فرمان فراش‏باشى او را با لگد بر زمين مى‏افكند و دستمال يا حوله‏اى در گلوى او فرومى‏كند و آن نيمه جان او را نيز به اين وضع مى‏گيرد و سواران مأمور پيش از آنكه عزت الدوله همسر امير از واقعه باخبر شود، از ترس او به سرعت چاپارى راه تهران را پيش مى‏گيرند. به اين شكل در روز 17 ربيع الاول 1268 اميركبير در حمام باغ فين كاشان حسب الامر ناصر الدين شاه و به دستور حاجى على خان مقدم مراغه‏اى فراش‏باشى جان به جان‏آفرين تسليم كرد و حاجى على خان  (حاجب الدوله)چنان‏كه در دستخط شاه نوشته شده بود، در انجام اين مأموريت بين الاقران مفتخر و به مراسم خسروانى مستظهر گرديده است!! پس از قتل اميركبير، منصب صدارت به ميرزا نصر اللّه خان مشهور به ميرزا آقا خان نورى اعتماد الدوله، دشمن سرسخت اميركبير سپرده شد .

قضاوت درباره اميركبير

ظل السلطان مؤلف تاريخ سرگذشت مسعودى درباره‏ى امير چنين مى‏نويسد:«... مرحوم ميرزا تقى خان اتابك اعظم صدراعظم دولت عليه ايران بود از بدو صدارت خدمات خيلى شايسته نمايان كرد چه شد و چرا مزد خدمات او را اين قسم دادند و قدر ندانستند و چه خدماتى او كرد و سبب عزل او چه شد؟ اولا همه خوب مى‏دانند و ثانيا به قدر كفايت كتاب‏ها نوشته‏اند ربطى به علم من ندارد ولى از روى انصاف بگويم و خدا را به شهادت مى‏طلبم كه در مقام آن مرد نمك به حلال يكتا غلو نكردم. در يادداشت‏ها و سفرنامه‏هاى ناصر الدين شاه، اشاراتى هست كه پشيمانى او را از قتل اميركبير مى‏رساند .                      

تهیه از:رضا عبادی –شماره تماس=09112522719 –وبلاگ آموزش ادب وعلوم اجتماعی راهنمایی نکا