آموزش  ادب و علوم اجتماعی راهنمایی نکا

به نام خداوند جان وخرد          خلاصه ونکات مهم ارزشیابی

ارزشیایی= قضاوت کردن وتحلیل وتفسیرومقایسه  نمرات دانش آموزان وتصمیم گیری.

اندازه گیری=ویژگی وصفات اشیاء با تعین عدد ورقم .کورش 60سال عمر کرد.آرش 170س ووزنش 68ک می باشد.

آزمون: مجموعه سوالاتی است که در اختیار داش آموز قرار می گیرد (ص-غ، کامل کردنی-جورکردنی-تستی-کوتاه پاسخ-تشریحی و...)آزمون ک فرایندی دارد.(آغاز وپایان دارد)

آزمودن=نوعی از اندازه گیری است اجرای آزمون ونمره گذاری را آزمودن گویند.مثال: اگر دانش آموزی از 20  نمره 17بگیرد.

ارزشیابی وپژوهش آموزشی=روشی علمی ومبتنی برتفکر ونقد استدلالی که در نظام آموزشی غرب وژاپن کاربرد زیادی دارد.در این روش طرح عنوان بعد طرح مسئله وفرضیه وسپس تحلیل فرضیات مسئله ودر پایان نتیجه گیری. مثال:عنوان:ارزشیابی چیست؟چندنوع است؟چه مفاهیمی در آن کاربرد دارد؟منظور از سوالات استانداردچیست؟

ارزشیابی آغازین،ورودی یا مهارت پیش نیاز=منظور اینکه آیادانش آموزان ازدرس جدید اطلاعاتی دارند؟

ارزشیابی جایابی،پایه گزینی یا پیش آزمون=هدف از آن تعیین میزان اطلاعات دانش آموزان از درس جدید با توجه به اهداف آزمون نهایی. برخی محققان آنرا نوعی ارزشیابی آغازین می دانند.

ارزشیابی تکوینی یا مستمر=فرایندی که به منظور اصلاح روش آموزشی وفنون تدریس مورد استفاده قرار می گیرد.رفع نقاط ضعف وفعالیت دانش آموز در ارتباط با اهداف آموزشی درس می باشد.انواع آن:پرسش کتبی وشفاهی-خودارزیابی-ارزیابی والدین-گروهی-عملکردی-تکالیف وفعالیت  وخلاصه درس و...

ارزشیابی تشخیصی=در جریان آموزش با اهداف رفع نواقص وحل مشکیلی صورت می گیرد.

ارزشیابی تراکمی،پایانی =همان ازمونی که در پایان هر ترم ما می گیریم (دی وخردادماه)ممکن است درونی یا معلم ساخته یا برونی ،هماهنگ انجام گیرد.

مراحل ارزشیابی=با طرح سه پرسش 1-مرحله طراحی :چه کاری انجام خواهیم داد؟(آینده) -توجه به موقعیت-تعیین اهداف-ابزار-برنامه زمانی  2-چگونه آن را انجام می دهیم؟ اجرای آزمون آغازین وتکوینی وتشخیصی(مرحله فرایندی-حال)3- چگونه آن را انجام دادیم؟(مرحله فرآورده ای یا قضاوت ونتایج-گذشته)

طبقه بندی هدف های آموزشی

6طبقه 1-دانش:نام ببرد-ذکرکند-تعریف کند.  2-فهمیدن:توضیح دهد-ترجمه کند-توضیح دهد.3-کاربرد:حل کند-به کاربندد.4-تحلیل: عناصر داستان رامشخص کند-توانایی شکستن یک کل .5 -ترکیب:برعکس تحلیل-داستانی بنویسد-پژوهشی انجام دهد-نمونه:آب وهوای قارهآفریقا را با طرح داستانی تحلیل نماید.6-خلاقیت یا ارزشیابی :نقد کند-قضاوت کند-مقاله انتقادی بنویسد-نظر دهد.در نظریات جدید نظریه فوق  به دو بعد دانش وفرادانش دسته بندی شد.

حوزه عاطفی=علاقه ونگرش (5طبقه:توجه یا حساسیت به موضوع–پاسخ یا پذیرش یک عقیده به طور داوطلبانه-ارزشگذاری یا علاقه به یک اندیشه وروش-دسته بندی ارزشها یا نظامداری کردن-شخصیت پذیری یا تبدیل به یک سبک زندگی  یا دیدگاه فلسفی.

حوزه روانی حرکتی=ادراک یا بکارگیری حواس-آمادگی برای کار-پاسخ  هدایت شده یا الگوی مربی-عادت یا خودکار-پاسخ پیچیده آشکارترکیب عادت ها وانجام کار ماند:شناکردن که حرکات مختلفی دارد-انطباقیا استفاده از مهارت های مختلف برای انجام فعالت جدید-ابتکاریا خلاقیت

طرح ارزشیابی=تعیین هدفهای آموزشی –جدول دو بعدی-دسته بندی انواع ارزشیابی تحصیلی(عینی وغیر عینی)

جدول دو بعدی:مهمترین کار در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی وطراحی سوالات استاندارد ،تهیه جدول دو بعدی است.توجه به فصل ومحتوای دروس وطبقه بندی اهداف آموزشی ونوع سوال و شماره سوال مهم است.(ص140-143-کتاب سبف)

الگوی پوفام=ارائه متن سوال وطرح مسئله وپاسخ یا تحلیل دانش آموز

آزمون کتبی یا مدادکاغذی یا پیشرفت تحصیلی  :به دو دسته عینی وغیر عینی دسته بندی می شوند.آزمون عینی شامل:ص-غ وجورکردنی و تستی بوده که بدان آزمون بسته پاسخ یا انتخاب پاسخ گویند.

آزمون  ذهنی-غیر عینی یا روش های ساختن پاسخ  یا تولید پاسخ ،باز پاسخ =شامل:کوتاه پاسخ-تشریحی گسترده پاسخ ومحدود پاسخ –شفاهی-نقاشی- داستان-تحقیق-ساخت مدل.

روایی سوالات =توجه به متن درس ورعایت بارم  وظاهر سوال  وبرگه آزمون وشیوه نمره گذاری وپیشی بینی در نتایج آزمون

پایایی=به منظور شرط روایی یک آزمون معلم چند بار از یک  مجموعه سوالات آزمون می گیرد اگر نتایج گوناگون بوده می گوییم از پایایی برخوردار نیست.نمونه:اگرد انش آموزی در سه دفعه نمرات 10-18-13-کسب نماید دارای روایی وپایایی نیست.

آزمون عملکردی=بنا به تعریف ، آزمونهای عملکردی با مهارت سرو کار دارند – مهارت در استفاده ار فرایند ها و شیوه های اجرایی و مهارت در تولید فراوده ها (گرانلاند ، ۱۹۸۸) به چهار دسته خلاصه می شود :

۱- آزمون کتبی عملکردی ۲- آزمون شناسایی ۳- انجام عملکرد در موقعیتهای شبیه سازی شده ۳- نمونه کار

آزمون کتبی عملکردی

تفاوت عمده بین آزمون کتبی عملکردی و آزمونهای کتبی این است که در آزمون کتبی عملکردی عمدتاً بر کاربست دانش و مهارت در موقعیتهای عملی یا شبیه سازی شده با موقعیتهای عملی تاکید می شود . در این گونه آزمونهای عملکردی ، یا بازده های پایانی یادگیری سنجش می شوند یا مراحل میانی عملکردی که برای رسیدن به بازده های مطلوب پایانی ضروری هستند مانند استفاده از ابزار ها و دستگاهها . به عنوان مثال می توان از دانش آموزان و دانشجویان می توان خواست تا یک نقشه آب و هوایی ، یک نمودار ستونی ، طرح مدار برقی ، طرح یک لباس ، یک داستان کوتاه یا نقشه یک آزمایش علمی را بسازند . در این مثالها ، محصول یادگیری که به صورت کتبی ارائه می شود ، هم نتیجه دانش فرد است و هم نتیجه مهارت او و یک مقیاس عملکردی به دست می دهد که به خودی خود ارزشمند است .

آزمون شناسایی :منظور از آزمون شناسایی روشی است برای سنجش توانایی یادگیرنده در تشخیص ویژگیها ، محاسن ، معایب و موارد استفاده امور مختلف . آزمونهای شناسایی انواع و کاربردهای مختلفی دارند . در بعضی وقتها می توان از یادگیرنده خواست تا یک ابزار یا دستگاه را شناسایی نماید یا کار آن را توصیف کند . در موقعیتهای دیگر می توان یادگیرنده را با مشکلی مواجه ساخت ، مانند یک اتصالی در یک دستگاه برقی . .

انجام عملکرد در مو قعیتهای شبیه سازی شده :در آزمون شبیه سازی یا انجام عملکرد در موقعیتهای شبیه سازی شده از یادگیرنده خواسته می شود تا در یک موقعیت شبیه سازی شده یا مصنوعی یا خیالی همان اعمالی را انجام دهد که در موقعیتهای واقعی ضروری هستند . برای نمونه ، در تربیت بدنی ، ضربه زدن به یک توپ خیالی ، مشت بازی کردن به طور خیالی ، با انجام حرکات مختلف شنا در بیرون از آب در آزمایشگاه یا کارگاه به صورت عملکرد در شغل واقعی شبیه سازی شده است .

نمونه کار :در روش نمونه کار از یادگیرنده خواسته می شود تا اعمالی را انجام دهد که معرف عملکرد واقعی مورد سنجش هستند . بدین لحاظ ، این روش نزدیک ترین روش سنجش به عملکرد واقعی یادگیرنده در محیط طبیعی است .بطور مثال در آزمون رانندگی اتومبیل ، از یادگیرنده خواسته می شود تا طول فاصله ای را که در برگیرنده موقعیتهای مشکل آفرین هستند و فرد در رانندگی واقعی با آنها رو برو می شود ، اتومبیل رانی کند .

هدف آموزشی =در دو بعد کلی وجزیی دسته بندی می شود:مثال:هدف کلی –اوضاع اجتماعی ایران در عصر هخامنشیان

اهداف جزیی1-دانش آموز طبقات اجتماعی عصر هخامنشیان را نام ببرد.2-سیاست تساهل وتسامح دینی شاهان هخامنشی را تحلیل نماید.3-اموردیوانسالاری را با رسم جدولی تحلیل کند.4-نحوه  مدیریتی برخورد شاهان هخامنشی با ملل تابعه را توضیح دهد.4-دانش آموز با طرح داستانی زندگی کورش را بیان کند.

هدف جزیی=هدفهای دقیق آموزشی اند که میزان یادگیری دانش آموزان رامی توان براساس آن اندازه گیری نمود.نوشتن آن در جدول دو بعدی کار طراحی سوال را راحت می کند.

ویژگی طراحی سوالات

1-آزمون تشریحی=توجه به هدف آموزشی مهم-کاربد افعال:حل کنید-مقایسه کنید-راهنماس سوال در تشریحی محدود پاسخ (یک سطر یا 5سطر) –پاسخ به تمام سوالات

2-آزمون کوتاه پاسخ=سه نوع :پرسشی-کامل کردنی-تشخیصی (مرکز استان های زیر را بنویسید).توجه به جدول دو بعدی ودروس مختلف –موضوع مهم-روشن و واضح-پرهیز از جاهای خالی متعدد ودر اول جملات-استفاده از نوع پرسشی –تنها یک جواب –سادگی .

3-آزمون ص-غ=از نوع عینی :شامل ص-غ وبله وخیر-نوع اصلاحی-خوشه ای. توجه به جدول دو بعدی ودرس های مختلف کتاب-پرهیز از کلماتی چون:همه-هرگز-غالبا-بعضی وقت ها و...عین جملات کتاب نباشند-توجه به یک هدف مهم

4-آزمون جورکردنی=تعدادی سوال یک ستون معرف وسمت چپ ستون پاسخ ها وسمت چپ یک گزینه اضافی آورده می شود.همجنس ویک طبقه-منطقی-کوتاه بودن-در یک صفحه-استفاده از عدد سمت راست وحروف سمت چپ-پرهیز از علائم ونشانه ها وعبارات طولانی.

4-آزمون تستی=دارای سه بخش است 1-قسمت اصلی یا تنه سوال 2-گزینه درست (گزینه کلید)3-گزینه های انحرافی . دارای انواعی می باشد:نوع تنها گزینه درست-نوع بهترین گزینه-نوع منفی-ویژگی آن:ساختن آن مشکل است-توجه به یک هدف مهم-نزدیکی گزینه ها به هم-هم جنس بودن-پرهیز از گزینه هیچ کدام یا همه موارد-توجه به غلطهای دانش آموزان در ارزشیابی تکوینی-رعایت قواعد ویرایشی ودستوری-خط کشیدن زیر کلمات منفی .

کار پوشه: مجموعه ای از کارهای دانش آموزان که نشان دهنده ارزشیابی وپیشرفت تحصیلی دانش آموزان باشد.اهداف آن:1-ارائه بهترین کارها2-رشد تحصیلی  وانجان تحقیق.بکار گیری از مراحل تفکر وآزمون های نوین.کاربرد آن درصنعت.

ترتیب سوالات در آزمون تراکمی=ص-غ ،جورکردنی-تستی-کوتاه پاسخ (جای خالی-پرسشی) تشریحی محدود پاسخ-تشریحی گسترده پاسخ

مراحل مقاله علمی =1-عنوان تحقیق2-چکیده وکلید واژگان3-مقدمه 4-طرح مسئله5-اهمیت تحقیق6-اهداف کلی وجزیی تحقیق7-سوالات یا فرضیات تحقیق8-تعاریف اصطلاحات (کلید واژگان) 9-مواد وروش 10-تحلیل یافته ها (همان سوالات به ترتیب)11-نتایج 12-منابع

مراحل اقدام پژوهی =1-عنوان وچكيده تحقيق2-مقدمه3-بيان مساله  وتوصیف وضع موجودو پيشينه ي ومباني نظري تحقیق 4-گرد آوري اطلاعات (1)5-تعاریف اصطلاحات الف-تعاريف نظری ب-تعاريف عملياتي6-ارائه روش هاي پيشنهادي جهت حل مساله7-اقدام واجراي راه حل هاي مساله8-ارزيابي نتايج(شواهد 2)9-بيان محدوديت ها ومشكلا ت تحقيق10-پيشنهادات بر اساس يافته هاي تحقيق ومحقق11-فهرست منابع مآخذ

الگوی تدریس پژوهش محوری:هدف تقویت فرایند تفکر واستدلال علمی -1-مشخص کردن مسئله2-بیان مسئله وارائه فرضیه وسوال تحقیق 3-گردآوری اطلاعات4-تحلیل اطلاعات ودسته بندی محتوا 5-ارائه گزارش

الگوی تدریس بارش فکری:1-طرح عنوان 2-ایجاد گروه ووضع قوانین 3-بارش ایده ها 4-طبقه بندی اطلاعات 5-ارزشیابی از ایده های فراگیر نمونه کار: ارائه چند عکس از پدیده های انسانی وطبیعی وطرح مسئله از گروه ها وسپس تحلیل سوالات

الگوی تدریس  روش پس ختام  =مراحل آن :1-خواندن متن درس2-طرح مسئله از متن درس3-خواندن  مجدد متن وتعیین جدول ونمودار4-تفکر ونقد5-حفظ نکات مهم وفرمولها6-مرور وخلاصه درس.

فلسفه نظری تدریس  وآموزش تفکر=چطور-کجا-چه چیز-چرا-چه موقع-چه کسانی-چه نتایجی –چه فرضیاتی –چه وقایعی –چه پدیده های طبیعی-چه تئوری-چه الگوهایی-چه پرسش هایی –چه مسائلی-چه اهدافی-چگونگی پیدایش.چرا ما نظریه وتئوری نداریم؟چرا آموزش تفکر در مدارسمان بسیار نامطلوب به نظر می رسد.

مثال:مشاهده رود در یک بازدیدعلمی:نام رود؟چرایی تشکل؟چه نوع ناهمواری-درکجا-چه کسانی اطراف آن زندگی می کنند؟چه تاثیری –چه موقع-شیوه زندگی انسان های اطراف آن-پیامدهایی نابودی و...

تهیه از:رضا عبادی جامخانه-آبان 1392