کتاب‌شناسی هنر اسلامی

 

1.      شاهکارهای هنر ایرانی، اقتباس و نگارش پرویز ناتل خانلری، چاپ سوم، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران1384

2.      سیری در هنر ایران، آرتور پوپ، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1387. (8جلد) A survey of persian Art,

3.      گدار، آندره: هنر ایران، ترجمه بهروز حبیبی، چاپ سوم، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران 1377.

4.      The splendour  شکوه و جلالof Iran, Boot-clibborn, London. 2 001, 3 volسه جلد در باره تاریخ هنر پیش از اسلام و پس از اسلام در ایران

5.      آثار الرسول فی جَناح الامانات المقدسه فی مُتحَف قصر طوب‌قابی باسطنبول، زیر نظر حلمی ایدین، دارالنیل، 2004.

6.      Discovring Islamic Art, (scholars, collectors  and collections, Edited by stephen vernoit, London, NewYork, 2000.

7.      Islamic  Art  in Context, Robert Irwin, Abrams, New York, 1997.این کتاب در صفحه15 به طور خلاصه فصل‌های کتاب را که از هنر پیش از اسلام شروع می‌شود تا به دوران اسلامی، توضیح می‌دهد. از جمله بحث‌های کتاب بحث صوفی و دستورات درویش در ص 51، صوفیسم و هنر اسلامی در صفحه 52، بررسی گسترش مسجد در فصل سوم، ص 59 به بعد، و بحث هنر و ذوق هنری در فصل چهار و ص 79 به بعد است)/ این کتاب قابلیت ترجمه برای رساله یا کارهای دانشجویی را دارد.

8.      احیای هنرهای از یاد رفته (مبانی معماری سنتی در ایران به روایت حسین لرزاده)، تالیف مهناز رئیس‌زاده،‌حسین مفید، انتشارات مولی، تهران، س 1374.[ به بررسی فنی گره‌ها، مقرنس و دیگر طرح‌های نقوشی اسلیمی و هندسی و کتیبه‌ای پرداخته است].

9.      هنر و معماری اسلامی (1)، ریچارد اتینگهاوزن و الگ گرابر، ترجمه یعقوب آژند، سمت، چاپ پنجم، تهران، 1384. آدرس انگلیسی این کتاب به شرح ذیل است: Islamic Art and Architecture, Richard Ettinghausen and Olrg Grabar, Yale university press, united state, 2001.

10.  هنر و معماری اسلامی (ج2)، شیلا بلر و جاناتان بلوم، ترجمه یعقوب آژند، چاپ دوم، فرهنگستان هنر، تهران، 1386./ ترجمه دیگر از این کتاب: اردشیر اشراقی، چاپ دوم، سروش، تهران، 1385/ (هر دو ترجمه بار اول در سال 1381 چاپ شده‌اند/ ترجمه آقای اشراقی با عکس‌های رنگی است)

11.  اطلس تاریخ اسلامی، ج 1، زمینه‌ها، زیر نظر عزیز خوشوقت، توسعه کتاب ایران، تهران، 1389.

12.  کتاب هنر اسلامی از باربارا برند, ترجمه خانم مهناز شایسته فر، با عنوان انگلیسی: Islamic art, Barbara Brend, British press, fourth impression, 2001.این کتاب نیز به بررسی مباحث هنر اسلامی پرداخته است و بسیار ارزشمند است.

13.  Islam, Art and Architecture, Edited by Markus Hattstein and Peter Delius, 2004, Italy.این کتاب توسط نویسنده آلمانی مارکوس هاتستین و پیتر دلیوس ویراستاری شده است و در باره هنر مناطق مهم اسلامی بحث و گفتگو کرده است. بخش‌های متفاوت توسط مورخان بزرگ هنر همچون گرابار، مارکوس هاتیستین، جاناتان بلوم، سیبل مازوت، ناتاشا موبیش و دیگران نوشته شده است. این کتاب تاکنون ترجمه نشده است و قابلیت ترجمه دارد.

از ویژگی‌های این کتاب این است که مولفان هنر را بر اساس کشورها بیان نموده‌اند، بر خلاف اتینگهاوزن و همراهان در کتاب هنر و معماری اسلامی، که علاوه بر جغرافیا تا حدی بر دوره ها نیز توجه داشته‌اند.

14.      Islamic Art in detail, sheila R.canby, British Museum press, London, 2005. به بررسی بعضی از آثار در هنر اسلامی همچون نقاشی، سرامیک، خطاطی، شیش و امثال آن به صورت مختصر پرداخته است، عناصری همچون عالم ماوراطبیعه، عالم طبیعت، صید و صیادی در آثار هنر اسلامی،‌ جنگ، موسیقی، قدرت در این کتاب به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است. و کتاب خوبی برای ترجمه است و ترجمه آن را ندیده‌ام.

15.      أطلس العماره الاسلامیه و القبطیه بالقاهره، تالیف الدکتور عاصم محمد رزق، مکتبه المدبولی، لبنان، ص 2003م. این کتاب به بررسی طرح‌ها، نقشه‌ها، و اطلس بسیاری از آثار هنر اسلامی در چندین جلد پرداخته است و از جهت تاریخی حائز اهمیت است.

16.      . Islamic patternsطرح، انگاره، الگوهای, Keith critchlow, Thames&Hudson, London[United Kingdom], reprinted 1999.مولف این کتاب تحت تأثیر اندیشه‌های سنت‌گرایان بوده است و تقریظ این کتاب را نصر نوشته است. وی در ابتدا از افرادی همچون بورکهارت، نصر، نادر اردلان، شوان و دیگر اندیشمندان سنت‌گرا تشکر نموده است. وی در باره نقوش اسلیمی به دنبال تحلیل عرفانی و معنوی از این نقش‌مایه‌ها است. مولف در کتاب به طریق ساخت و شکل‌گیری نقوش اسلیمی و طریقه ساختن و ارتباط آن با توحید را بیان می‌کند و همچون نادر اردلان توصیفی عرفانی از دایره و نقوش حاصل از آن دارد. نگرش این کتاب بر خلاف نگرش هندسه تزئین نجیب اوغلو است. در این کتاب الگو‌ها و طرح‌های اسلامی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد و متن خوبی برای ترجمه است.

17.      The Iconography of Oslamic Art, Edited Bernard O, Kane, Edinburgh University press, Edinburgh,2005 این کتاب در باره به نقش‌مایه‌ها و عناصری که در هنرهای تزئینی بکار رفته است، می‌پردازد و از مورخان متفاوت همچون گرابار، جاناتان بلوم، شیلا بلر، عباس دانشوری ، و ... این کتاب قابل ترجمه است.

18.      هنر و معماری اسلامی، رابرت هیلن‌براند،  ترجمه ایرج اعتصام، شهرسازی و معماری، 1386  که عنوان انگلیسی به شرح ذیل است:

Islamic Art and Architecture, Robert Hillenbrand, Thames and Hunson, London, 1999.این کتاب در بخش آرامگاه به بحثی تفصیلی در باره شکل‌گیری آرامگاه پرداخته است که بسیار مهم است. صص317-399.

Islamic Art, David Talbot Rice, Thames and Hudson, reprinted 1996. چاپ اول این کتاب در سال 1965 بوده و به فارسی هم ترجمه شده است.\

19.      Islamic Tiles, Venetia Porter,  The British Museum Press, London, reprinted 1999.این کتاب توسط خانم شایسته فر ترجمه شده است و موسسه مطالعات هنر اسلامی آن را چاپ کرده است.

20.      Persian Poetry, Painting, Patronageحمایت، سرپرستی, Marianna Shreve Simpson, این کتاب به بررسی نگارگری ایرانی پرداخته است.

21.      Persian Painting, Stuart Cary Welch,  New York, این کتاب هم قابل ترجمه است و به بررسی نگارگری دوره صفوی پردخته ا

22.      معماری جهان اسلام، ارنست گروبه و همکاران، سرویراستار جرج میشل، ترجمه یعقوب آژند، مولی، تهران، 1380.

23.      هنر و معماری صفویه، به کوشش شیلا کنبی، ترجمه مزدا موحد، انتشارات فرهنگستان هنر، تهران، 1385.(به بررسی معماری دوره صفویه پرداخته است. این کتاب دارای مقالاتی است که توسط مورخان هنر و هنر شناسان نوشته شده است.

24.      تاریخ هنر ایران، جهانگیر نصری اشرفی و همکاران، انتشارات آرون، تهران، 1388.(این کتاب مفصل به بررسی انواع هنرها در ایران پرداخته است و در دو جلد از هنر ایران قبل از اسلام شروع می‌کند و تا به دوران اسلامی می‌رسد و کلیه دوره‌ها را بررسی می‌کند. به طور مثال در جلد اول به طور مفصل به بررسی ادبیات در دوره‌های متفاوت اسلامی در ایران می‌پردازد و از جمله به تاریخ ادبیات، موسیقی، تئاتر، سماع، نقاشی، پیکرتراشی، اشاره می‌کند.

25.      تاریخ معماری مدرن، پروفسور لئوناردو بنه ول، ترجمه دکتر سیروس باور، دانشگاه تهران، تهران، 1386.

26.      سبک شناسی هنر معماری در سرزمین‌های اسلامی، نویسنده جان هواگ و هانری مارتن، مترجم پرویز ورجاوند، علمی و فرهنگی،‌تهران، 1384. این کتاب به بررسی معماری اکثر دوره ها و کشورهای اسلامی اعم از ایران و غیر ایران اشاره می‌کند و در واقع تحلیل تاریخ معماری است.

27.      نگارگری اسلامی، ثروت عکاشه، سید غلامرضا تهامی، حوزه هنری، تهران، 1380.

28.      هندسه و تزیین در معماری اسلامی، گل‌رو نجیب اوغلو، مهرداد قیومی بیدهندی، تهران، 1379.

29.       جستاری در شهرسازی و معماری زندیه، مهندس طاهره نصر، انتشارات نوید شیراز، شیراز، 1387.

30.      خانه‌های تاریخی[از مجموعه دایره المعارف بناهای تاریخی]، دکتر کاظم ملازاده، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، تهران، 1386.

31.      معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانان، دونالد ن. ویلبر، ترجمه عبدالله فریار، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، چاپ دوم، 1365.

32.      هنر و معماری اسلامی در ایران و آسیای مرکزی، دوره ایلخانان و تیموریان، شیلا بلر و جاناتان بلوم، ترجمه سید محمد موسی هاشمی گلپایگانی، سازمان چاپ و انتشارات، تهران، 1382.

33.      تیموریان، تاکستن و همکاران، ترجمه یعقوب آژند، مولی، تهران، 1384.

34.      سیری در هنر و معماری ایران، دکتر حسین یاوری، انتشارات سیمای  دانش، تهران، س 1388.

35.      عصر طلایی هنر ایران، شیلا کنبای، ترجمه حسن افشار، نشر مرکز،

36.      رساله التصویر و التمثیل، آیت الله نجومی کرمانشاهی، (وی بر خلاف بعضی همچون آقای آیت الله خرازی معتقد به جواز تصویر و شمایل است)

37.      کتاب دین و ارتباطات، مجیدی محمدی، به ویژه مقاله دین در قالب فیلم و برنامه‌ها و مواد دینی مقالات در باره سینمای دینی و نگرش دین در باره سینما قابل توجه است.

38.      شاهکارهای نگارگری ایران، ویرایش دکتر عبدالمجید حسینی راد، موزه‌ هنرهای معاصر،‌تهران، 1384.[ مجموعه‌ نگار‌ه‌های دوره صفویان]

 

39.  کاخ گلستان، گنجینه کتب و نفائس خطی، سعید محمودی ‌أزناوه و همکاران، انتشارات زرین و سیمین، تهران، 1379 [ مجموعه نگاره‌های دوره صفویان]

40.  . Discovering Islamic Art, Edited by stephen vernoit, Tauris Publishers, London & New York, 2000.این کتاب به بررسی محققان، مجموعه‌داران و مجموعه‌های موجود در عرصه هنر اسلامی می‌پردازد.

41.  Islam(Faith, Art, culture, Elaine wright, Scala Publishers, Singapore, 2009این کتاب در باره تمدن و فرهنگ و اعتقادات اسلامی می‌پردازد وبیشتر به اعتقادات و فرهنگ اسلامی و باورهای مسلمانان می‌پردازد، البته در عرصه هنرها، به خطاطی توجه دارد

42.  Islamic Arts, Jonathan Bloom and Sheila Blair, phaidon press, New York, 1997.این کتاب به تحلیل هنر اسلامی می‌پردازد و مقدمه خوبی در باره مفهوم هنر اسلامی از طرف مولفان نوشته شده است که قابل توجه است و همچنین نمی‌دانم که این کتاب

44 - Willem Floor, Wall Paintings in Qajar Iran, The Iranica Institute, California, 2005.

43.  هنر و معماری ایران در دوره باستان و دوره اسلامی, دکتر خلیل مشتاق, انتشارات آزاد اندیشان, تهرانةع 1387

44.  سبک شناسی معماری ایرانی, دکتر محمد کریم پیرنیا, تدوین دکتر غلامحسین معماریان, نشر سروش دانش, تهران, 1387.

45.  هنر در جهان اسلام, ریچارد اتینگهاوزن، مهرداد وحدتی دانشمند، انتشارات نشر بصیرت، تهران، 1390(این کتاب مجموعه‌ای تحت عنوان world of Islam است که ویراسته برنارد لوئیس می‌باشد و در آن به طرح اجمالی و عمومی بعضی از مسائل مهم جهان اسلام از جمله هنر و شهر در جهان اسلام پرداخته شده است، علی رغم کم حجم بودن و عمومی بودن این کتاب‌ها ولی نویسندگان آنها اندیشمندان بزرگی همچون گرابار، اتینگهاوزن و دیگران هستند، و بزرگی این اندیشمندان آنان را از نوشتن این نوع کتاب‌های عمومی بازنداشته است.

46.  شهر در جهان اسلام، اگل گرابار، ترجمه مهرداد وحدتی دانشمند، انتشارات نشر بصیرت، تهران، 1390

47.  اوج‌های درخشان هنر ایران، ریچارد ایتنگهاوزن و احسان یاطرشاطر، ترجمه هرمزعبدالهی و رویین پاکباز، انتشارات آگه، تهران، س 1379.

48.  تجلی معنا در هنر اسلامی، نوشته جاناتان بلوم، شیلا بلر و همکاران، ترجمه اکرم قیطاسی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، تهران، 1389.(مقالاتی از بلوم، بلر، اتینگهاوزن، کارل جی دوری و گرابار است که همه آنها از مشهورترین مورخان هنر اسلامی هستند)

49.  دیباچه ای بر هنر ایرانی اسلامی ، مهناز شایسته فر ، انتشارات مؤسسه مطالعات هنر ، 1386.

50.  هنر اسلامی ، باربارا برند ، مهناز شایسته فر ، انتشارات مؤسسه مطالعات هنر ، 1383.

51.  نگارگری ایرانی ، شیلا کنبای ، مهناز شایسته فر ، انتشارات مؤسسه مطالعات هنر ، 1389.

52.  تصویر و تجسم عرفان در هنرهای اسلامی، دکتر محمد معمارزاده، دانشگاه الزهراء، تهران،‌1386.

53.  معماری اسلامی، اولگ گرابار و همکاران، ترجمه اکرم قیطاسی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، تهران، 1389.