اساطیر چیست؟کلمه ای معرب از واژ ه ی یونانی هیستوریا به معنی جستجو وآگاهی وداستان . اسطوره را باید داستان وسرگذشتی : مینوی " (آسمانی-روحانی-آن جهانی ) دانست که اصل آن معلوم نیست.عقیده ای یا پدیده ای این جهانی که آن جهانی نقل می شود .در اسطوره وقایع از دوران اولیه نقل می شود .که از کتاب وخط خبری نبود. شخصیتهای اسطوره را موجودات مافوق طبیعی تشکیل می دهند.

- منابع اساطیر ایران: 1-هندی2-اوستایی =پنج بخش 3-مانوی4- پهلوی5-عربی وفارسی 6- نگاره ها 7- نوشته های مورخان غیر ایرانی

- اساطیر ایران وآفرینش از دید گاه اساطیر ایران:ویژگی عمده ی اساطیر ایرانی ثنویت(دومحوری = اهریمن واهورامزدا) است.

آفرینش به صورت منظم 12هزارسال می باشد. وچهار دوره ی سه هزارساله تقسیم می شود.

سه هزار سال اول:جهان مینوی است-نه مکان داریم نه زمان-دو هستی داریم1-جهان  نیک وخیر اهورامزدایی 2- جهان زشتی وبدی اهریمنی.در نوشته های پهلوی زروان =خدای زمان در این دوره می باشد. از نیایش زروان  اهورامزدا به دنیا می آید واز شک او اهریمن زودتر از اهورامزدا به دنیا می آید .بعد از آفرینش آن دو هرکدامشان دست به آفرینش می زنند. اهورامزدا  هفت امشاسپندان  وایزدان را

واهریمن  دیوان را به وجود می آورد

هفت امشاسپندان عبارت انداز:1-سپند مینو=نماداندیشه خرد وبه معنی روح افزایش بخش ومقدس 2- بهمن (وهومنه) اندیشه ی نیک 3- اردی بهشت (اشه وهیشته ) بهترین راستی نمادی از نظام جهانی و قانون ایزدی ونظم اخلاقی در این جهان 4- شهریور: به معنی شهریاری  و سلطنت مطلوب  او مظهر توانایی و شکوه وقدرت اهورامزدا است.

5- اسپندار مد (سپنته ارمیتی) نماد صلح وآرامش است.به معنی اخلاص وبردباری  6- خرداد (هئوروتات) به منعی تمامیت و کلیت وکمال ومظهری است از مفهوم نجات برای افراد بشر .6- امرداد (امرتات) به معنی بیمرگی ورستگاری وجاودانی  نماینده ی اهورامزدا برای رویش وزندگی می باشد.

آفرینش ایزدان : اهورامزدا بعد از آفرینش امشاسپندان، ایزدان  را خلق می کند.بسیاری از این ایزدان خدایان باستانی قبل از زردشت بودند.

1- ایزد مهر=میتره=میترا2- ایزد اپام نپات 3- ناهید4- تیشتر 5- رپیثوین 6- بهرام 7- وای 8-رشن 9- سروش 10-اشی 11- دین 12- چیستا 13- آذر 14-هوم15-زروان 16-بغ17-آسمان وباد وخورشیدوماه وسوک رام و...

سه هزار سال دوم:در پایان سه هزار سال اول اهورامزدا واهریمن با هم پیمان می بندند که با هم جنگی نکنند. بعد اهورامزدا دعای اهونور را می خواند واهریمن بیهوش می شود و در سه هزار سال دوم بیهوش می ماند وسپس  آفرینش جهان مادی (آسمان –آب-زمین-گیاه-جانور-انسان)انجام می گیرد.

سه هزار سال سوم:اهریمن به هوش می آید وبه کمک دیوان به جهان هستی حمله می کند. به آسمان وآب وزمین وگیاه وجانور می تازدوسپس به کیومرث نخستین انسان می تازد وپیروز نمی شود. کیومرث بعد از سی سال زندگی که از قبل اهورامزدا برای اوتعیین می کند  می میرد واز نطفه ی او بعد از چهل سال گیاه ریواس می روید که دارای دو ساقه می باشد. واین دو گیاه به شکل انسان در می آیند .وروان به گونه ی مینوی در داخل بدن آنان می شود واهورامزدا اندیشه های اهورایی را به آنان تلقین می کند.از آن پس مشی ومشیانه به عنوان نخستین زوج بشری در زمین زندگی می کنند.در شاهنامه نخستین انسان کیومرث است. وحکومت پیشدادیان از نسل اوست:1-هوشنگ2-تهمورث3- جمشید4-ضحاک5- کاوه وفریدون6-سلم وتور وایرج7-منوچهر (عصر پهلوانان=آرش-سام-زال-رستم)8- نوذر 9- زو 10- گرشاسب آخرین پادشاه پیشدادیان

حکومت کیانیان: 1-کیقباد 2-کیکاوس(پرواز به آسمان وهفت خان رستم)3- سیاوش4-کیخسرو (کورش) 5- لهراسب 6-گشتاسب ( نبرد رستم واسفندیار-مرگ رستم)7-بهمن8-دارایا داریوش سوم وحمله ی اسکندر

سه هزار سال چهارم: دوره ی بازسازی وبه کمال رساندن جهان آفرینش است. ظهور زردشت (هزاره اول 4) بعداز زردشت اوشیدر وسپس هوشیدر ماه ودرزمان ما سوشیانس برای نجات وراهنمایی بشر می آیند.

  • منابع:اوستا، گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه، انتشارات مروارید، تهران.
  • مهدیزاده کابلی، خراسان بزرگ مهد آیین زرتشت، مشهد: نشر نوند، چاپ اول - ۱۳۸۱،
  • کریستن سن، آرتور، مزداپرستی در ایران قدیم، ترجمهٔ دکتر ذبیح الله صفا، تهران: انتشارات هیرمند، چاپ چهارم، ۱۳۷۶.
  • مهر، فرهنگ، دیدی نو از دین کهن (فلسفه زرتشت)، تهران: جامی، ۱۳۸۰.
  • هاشم رضی، راهنمای دین زرتشتی، تهران: سازمان انتشارات فروهر، ۱۳۵۲.
  • معین، محمد، مزدیسنا و تأثیر آن در ادبیات پارسی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۲۶