"امکان سنجی سازمانهای محلی درواگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان"

موضوع تحقیق:"امکان سنجی سازمانهای محلی درواگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان"

 

 

 

فصل اول:کلیات تحقیق

 

1-1-  مقدمه

1-2-  بیان مسئله:

1-3- اهمیت تحقیق:

1-4-اهداف کلی وجزیی تحقیق:

1-5-  سوالات تحقیق:

1-6-  تعریف اصطلاحات

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه:

     مساله بي سوادی  و كم سوادی يكي از  مهم ترين  مسايلی است كه در حال حاضر دامنگير جوامع  بشری شده است وسبب عقب ماندگی اجتماع وعقيم ماندن خلاقيت وتوانايی  انسان ها می شود.(صباغيان.1380.ص7باتلخيص)سازمان يونسكواز اواخر  قرن  20به  طورجدی براي ريشه كنی بيسوادی اقداماتی را انجام داده است تا افراد را براي زندگی در قرن 21 آماده سازد.

 اين سازمان درچهارمين كنفرانس خود درسال 1985درپاريس بيانيه ای رابا عنوان«  حق آموختن  به مردم  جهان »اعلام كرده است: حق  آموختن  يعني حق خواندن ونوشتن –حق پرسش وتفكر-حق تجسم وخلق كردن-حق شناخت محيط خود وتدوين  تاريخ – حق دسترسی به  منابع  آموزشی و حق ارتقای كفايتهای فردی واجتماعی .(صباغیان.،1380) به اين ترتيب يونسكو مي كوشد بااعلام برنامه هايي چون  آموزش براي همه دردهه  90به  تحقق  حق آموختن   كمك كند وبا توجه به اين كه هنوز تعدادبيسوادان دردنيا نزديك به يك ميليارد نفراست يونسكو مجددا سوادآموزي رادر اولويت  برنامه  هاي  خود  قرار  داده  و سالهاي 2012-2003را دهه  سوادآموزي ناميده است .( مير حسيني.1383.باتلخيص)

درايران مبارزه با بي سوادي به طوررسمي سابقه اي 60ساله دارد .ازسال 1315تاكنون شش سازمان زير به ترتيب عهده دار ريشه كني بي سوادي در ايران بوده اند (زندی وهمکاران،1379 با تلخیص)

1-   سازمان اکابر 2-سازمان آموزش سالمندان (1323)  3-سازمان آموزش بزرگسالان (1335) 4-كميته ملي پيكار با بيسوادي (1343)5-سازمان جهادملي سوادآموزي (1355) 6-سازمان نهضت سوادآموزي (1358)

سازمان  نهضت  سوادآموزي كه بعد ازپيروزي انقلاب اسلامي درسال 1358به  فرمان   امام خميني (ره) تشكيل شد  و تابه امروز فعاليت مي كند طرحهاي مختلفي رابراي با سوادكردن بي سوادان اجرا كرده است كه اهم آن عبارتنداز:

1-طرح ضربتي     2-طرح كارخانه     3-طرح مدارس 4-طرح سوادآموزي نيروهاي مسلح    5-طرح آموزش مكاتبه اي6-طرح سوادآموزي زندانها              7-طرح مساجد  8-طرح اموزش فرد به فرد   ( صباغيان . 1380.با تلخيص)

علي رغم فعاليت هاي متعددي كه  ذكر شده است به  دلايل  متعددي  پيشرفت قابل ملاحظه اي درسوادآموزي  بزرگسالان  حاصل  نشد وساليان متمادي وصرف  بودجه  سنگين  و بهره  گيري   از نيروي  انساني و امكانات مختلف بيسوادي درجامعه ريشه كن نشده به  طوري كه  در  آغا ز  پيروزي  انقلاب اسلامي  درايران هنوز  70درصد  از افرادي  كه  بالقوه مي توانستند باسوادشوند از توانايي خواندن ونوشتن محروم بودند.(همان منبع )

پس از پيروزي انقلاب اسلامي فصل  جديدي در تاريخ  سواد اموزي  ايران گشوده شد ودر 7دي ماه1358به فرمان امام خميني (ره) وبراساس مصوبه شوراي انقلاب  اسلامي  سازمان  جديدي  تحت عنوان نهضت سوادآموزي  باهدف از بين بردن بيسوادي تشكيل گرديد.

ازآن  تاريخ  اين  سازمان  فعاليت هايي  را به  طور مستقل يا با همكاري  سازمانها ونهادهاي مختلف به منظور دستيابي به اهدافش انجام داده است .اكنون پس از طرح تجميع  نهضت سوادآموزي مانند سازمان آموزش  و پرورش استثنايي واستعدادهاي درخشان تحت پوشش سازمان آ موزش وپرورش قرار گرفت .

باتوجه به  مطالب  ذكرشده وكاهش نسبي بيسوادي درحال حاضر تشكيل كلاس نهضت سوادآموزي و جذب بيسوادان وافزايش مهارت آموزشياران وحفظ ونگهداري آنان از مشكلات عمده ي نهضت مي باشد.

نهضت سواد آموزي در راستاي اهداف وسياست هاي استاني -كشوري وجهاني وبر اساس طرح آموزش براي همه سعي در حل مشكلات موجود دارد.

وسعی برآن است که با شناسایی امکانات سازمان های محلی (درون وبرون سازمانی) درزمینه ی واگذاری سوادآموزی بزرگسالان به این سازمانها تحقیقی به عمل آمده تا از این طریق راهکار های لازم اتخاذ گیرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-1-بیان مسئله:

در حال حاضر نهضت سواد آموزي براي آموزش بي سوادان و نو سوادان دردو بخش آموزش پايه (  شامل : دوره مقدماتي –تكميلي –پاياني  و دوره پنجم بزرگسالان ) و بخش آموزش مداوم غيررسمي براي نوسوادان (شامل:گروه پيگيرسواد- خدمات مكاتبه اي وآموزش رسانه اي ) برنامه ريزي  وفعاليت مي كند و اين سازمان به گروه متخصص ونيروهاي كارامد وتواناجهت آموزش وجذب و نگهداري بي سوادان وكم سوادان نيازدارد.از سوي ديگر تشكيل   كلاس  سواداموزي  و ميزان استقبال  بيسوادان و كم سوادان نقش تعيين كننده و بسزايي در پيشرفت آموزشي بزرگسالان وريشه كني بي سوادي ايفا مي كند.

دراستان   مازندران  تعداد آمار كل بي سوادان 335000نفر مي باشد و نهضت سوادآموزي دربرنامه ريزي جديد آموزشي خود  اولويت  را  به بيسوادان 10الي29سال داده است. تعداد اين گروه 17هزار نفر مي باشد.طبق  برنامه  تا  سال 1390اين افراد بايد به طوركامل آموزش لازم را ببينند. ( سازمان آموزش وپرورش مازندران . 1384 )

سواد آموزي بزرگسالان با   مشكلاتي از قبيل : انتقال و ارتقاي آموزشياران به دوره ابتدايي  و عدم نگهداري وجذب آنان –  عدم  تشكيل كلاس  نهضت به خصوص در مناطق محروم- توانايي كم آموزشياران د رتدريس   وجذب ونگهداري بي سوادان وريزش نوسوادان- همكاري محدود ساير   سازمانها -جايگاه اجتماعي پايين آموزشياران  در بين ساير اقشارجامعه –  مشاركت كم  مردم در  سوادآموزي  بزرگسالان  –  توجه  نا مطلوب  به  يافته هاي پژوهشي   داخلي  و  خارجي  درزمينه  جذب  و نگهداري بي سوادان و با نابساماني هاي درون سازماني و برون سازماني روبروست.

حال بادر نظرگرفتن مشكلات فوق  نهضت سواد آموزي اهداف وطرحهايي را جهت حل مشكلات فوق درنظرگرفته است كه عبارتند از:

تثبيت سواد وتوسعه وتقويت  فرهنگ مطالعه د ر بين كم سوادان – توجه به نيازهاي  فرا گيران  كم  سواد –  آ موزش مهارتهاي اساسي زندگي وفني وتوانمندسازي سوادآموزان –بالا  بردن  كيفيت  آموزش –  محو بيسوادي  وجذب  ونگهداري  بيسوادان  وكم سوادان – بهره مندي از ظرفيتها وامكانات ديگردستگاهها و نهادها در امر  سواد اموزي –جذب كم سوادان روستاها ازطريق آموزش نماز و  احكام – غني سازي مواد  اموزشي  بر اساس  نتايج پژوهش  و نيازهاي   واقعي مخاطبان –آموزش نيروي انساني-كاربردي وتابعي كردن سوادازطريق توسعه وگسترش مراكز يادگيري محلي – توسعه و گسترش مراكز  يادگيري  محلي-  توسعه مشاركتهاي بين بخشي در قالب بهره مندي از امكانات موجود درسطح استان –استفاده از فن اوري ارتباطي و اطلاعاتي مناسب  براي ترويج "  تبليغ "تعميق آموزش وجذب بيسوادان و كم سوادان . (  همان  منبع ،نقل ازآموزش براي همهE.O.A)

باتوجه به اهداف فوق ومشكلات  فعلي نهضت  سواد  آموزي  كه  مهمترين  مشكل آن عدم جذب بيسوادان  ونگهداري آنان و  فعالیت کم سازمانهای محلی در زمینه سوادآموزی بزرگسالان  می باشد .،  اين مساله نمايان مي شود كه چگونه  واز  چه  طريق  و راههايي  مي توان سازمان های محلی را در امر سوادآموزی بزرگسالان به فعالیت واداشت. تا از این طریق بتوان اکثر بیسوادان جامعه را جذب کلاسهای سواد آموزی نمود.و  ميزان  مهارت و توانايي آموزشياران ر ا افزايش  داد .درارتباط با پژوهش جاضر به چند نمونه از پيشينه تحقيق اشاره مي نمايم:

 

    نژاد حاجی ( 1375 ) درپژوهشی با عنوان " دلایل نبود مشارکت در سازمان ها " به عواملی چون نبود

 

حس تعلق و وابستگی به سازمان  در کارکنان ، نبود انگیزش برای کار گروهی ، وجود  سبکهای گوناگون

 

مدیریتی، ایجاد نشدن زمینه ی فرهنگی مناسب برای مشارکت، کمبود آموزش های لازم ، نبود فرصت کافی

 

برای کارکنان و ضعف مدیریت و مغایر بودن هدف های فرد و سازمان را اشاره نموده است .

 

    شیخی ، مهدی ( 1380) در تحقیق خود با عنوان " گامی به جلو برای مشارکت در آموزش و پرورش"

 

نقش معلم در  مشارکت را به عنوان عناصر مهم آموزش و پرورش بسیار تأثیر گذار دانسته است . دادن وام

 

های کم بهره ودرازمدت به معلمان می تواند مشارکت آنان را در بخشهای مختلف آموزشی به فعالیت وا دارد .

همچنین او به عدم اجرای قوانین  مربوط  به مشارکت و  نظارت  توسط  مسئولین را از مشکلات عمده نظام

 

آموزشی ما بر شمرد .

 

    تقی پور ظهیر ، علی ( 1380 ) در مقاله ای تحت عنوان " تحلیلی از موانع تغییر و نوآوری در آموزش

 

و پرورش "  عوامل مؤثر بر تغییر و نوآوری را مورد  تجزیه و تحلیل قرار داد  که به دو گروه عمده موانع

 

موجود در نظام آموزشی به عنوان " عوامل درون زاد و برون زاد " اشاره نموده است .

 

    هم نوایی با هنجارها ، یکپارچگی سیستم ، چگونگی مدیریت و ساختار و تشکیلات از جمله موانع درون

 

زاد و تشکیلات دولتی و اداری و فقر و رشد جمعیت را عوامل برون زاد عنوان کرده است .

 

 

    اقبال قاسمی ، پویا ( 1383 ) در پژوهشی  تحت  عنوان  "  مشارکت  مردمی  در آموزش و پرورش "

 

ضمن بررسی موانع و چالش های موجود در مشارکت مردم در آموزش و پرورش ، عوامل مؤثر مشارکت

 

 مردم را در بالا بردن  سطح آگاهی و  دانش مردم و ایجاد ارتباط و اعتماد ، تشویق     دولت به  بخش های

 

غیر دولتی تؤام با برنامه ریزی و اهمیت ویژه به مشارکت معلمان در آموزش و استفاده از تجربیات و یافته های پژوهشی جدید در کشورهای پیشرفته را به عنوان شاخصه های مهم در یررسی هایش بیان نموده است

حال با توجه به آنچه که ذکر شده در این تحقیق (بررسی  وشناسایی میزان امکانات سازمان های محلی  (درون وبرون سازمانی)در واگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان( امکان سنجیFeasibility  Study   )

موارد زیر بررسی خواهند شد: 1- منابع مادی 2- منابع آموزشی  3- منابع اداری 4- منابع محیطی  5- منابع مدیریتی  

 

 

 

3-1-اهميت و ضرورت تحقيق :

 

حل مساله بيسوادي وريشه كن ساختن آن درهرجامعه يك ضرورت اجتماعي،اخلاقي،انساني والهي است

.بي شك پيشرفت علمي ، تكنولوژي،اقتصادي  ،اجتماعي و فرهنگي جهان امروز به مردمي آگاه ونيروي انساني ماهر نيازدارد. در واقع هرتحول و تغيير سازنده اي بدون توجه كافي به اجراي برنامه سوادآموزي درآموزش بزرگسالان مخصوصا دركشورهاي درحال توسعه كه از درصد بالاي بيسوادي برخوردارند ،امكان پذير نيست .درسواد آموزي بزرگسالان دوعنصر اهميت تاثير گذاري دارند، ابتدا برخورداري از آموزشياراني خلاق ، مبتكر وتوانا  و سپس جذب ونگهداري بي سوادان .

 با بررسي كلي عملكرد نهضت ،مهمترين مشكل سازمان،استقبال كم بي سوادان از كلاسها وريزش نو سوادان مشسخص گرديده است . ازآنجايي كه استان مازندران براي جذب 17هزار بي سواد 15تا29سال برنامه ريزي نموده است؛لذا ضرورت دارد ميزان جذب و نگهداري اين افراد ومشاركت آنان دركلاسهاي نهضت مورد بررسي قرار گرفته وبازخورد آن به مسوولين و برنامه ريزان ومتوليان نهضت سواد آموزي درزمينه افزايش مهارت آموزشياران در جذب ونگهداري سوادآموزان ارائه گردد.

از فوايد آني اين تحقيق آگاه كردن متوليان وبرنامه ريزان نهضت سواد آموزي درزمينه افزايش مهارت آموزشياران درجذب و نگهداري سوادآموزان است .مورد استفاده محقق و نهضت سواد آموزی قرار خواهد گرفت. مشکل جذب بی سوادان در حال حاضر رفع خواهد شد. از یافته های آن می توان  در مشارکت معلمان در سواد آموزی اشتفاده نمود.قابل استفاده برا ی آموزشیاران نهضت  خواهد شد.

وازفواید  آتی پژوهش: مسئولین و برنامه ریزان ودست اندر کاران نهضت سواد آموزی و آموزش وپرورش از یافته های آن (با برنامه ریزی بلند مدت ) استفاده خواهند نمود. پیشینه ی تحقیق مناسبی برای محققین آینده خواهد شد.  در دراز مدت مشکل تشکیل کلاسهای نهضت سواد آموزی رفع خواهد شد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4-1- اهداف تحقیق:

4-1-1- هدف کلی تحقیق:

بررسی  وشناسایی میزان امکانات سازمان های محلی  (درون وبرون سازمانی)در واگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان( امکان سنجیFeasibility  Study   )

4-2-1-هدف جزیی:

4-2-1-1-شناسایی  میزان امکانات سازمان های برونی ( شورای اسلامی روستا-شهرداری- جهاد کشاورزی – بسیج ) که عبارت از:

1- منابع مادی ورفاهی 2- منابع آموزشی  3- منابع حقوقی و اداری 4- منابع محیطی  5- منابع

مدیریتی

 

4-2-2-1- شناسایی  میزان امکانات سازمان های درونی (مدارس ابتدایی – راهنمایی ) که عبارت از:

1- منابع مادی 2- منابع آموزشی  3- منابع اداری 4- منابع محیطی  5- منابع مدیریتی

 

5-1- سوالات تحقیق:

5-1-1- میزان امکانات مادی سازمانهای محلی در واگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان تا چه حدی می باشد؟

5-2-1- میزان امکانات  ومنابع آموزشی سازمانهای محلی در واگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان تا چه حدی می باشد؟

5-3-1- میزان امکانات  و منابع اداری سازمانهای محلی در واگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان تا چه حدی می باشد؟

5-4-1- میزان امکانات و منابع محیطی  سازمانهای محلی در واگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان تا چه حدی می باشد؟

5-5-1- میزان امکانات و منابع مدیریتی  سازمانهای محلی در واگذاری سوادآموزی بزرگسالان به آنان تا چه حدی می باشد؟

 

 

 

 

 

 

6-1- تعریف اصطلاحات:

6-1-1-تعریف نظری:

 

1-آموزش بزرگسالان : روندی  که در آن  کسانی به نحوی دوره ی آموزشی شان قطع شده است ، آگاهانه برای دگرگونی یا پیشرفت اطلاعات ، دانش  و مهارت های  خویش فعالیت هایی  سازمان  یافته و  پی در پی داشته باشند . (صباغیان،1382،ص210)

 

2- بیسواد : کسی است که نتواند یک متن ساده را بخواند و بنویسد .

 

3- بزرگسالی : بزرگسالی دومعنی دارد : الف) دورانی که بلافاصله پس از نوجوانی شروع می شود و تا پیری ادامه دارد .

ب) رشد جسمانی ، روانی واجتماعی که یه این دوران اختصاص دارد.(همان،ص211)

 

4-اعتباری ومادی:  از مقوله های مهم نظام آموزشی ما وکمبود آن، از جمله مشکلات موجود در آموزش وپرورش می باشد  ودر اکثر تحقیقات محققین به عنوان موانع مهمی در توسعه ی آموزش محسوب می شود.(همان)

5- دورن وبرون سازمانی:در آموزش وپرورش دو عامل تاثیر گذارند : 1- عوامل درون سازمانی (مدارس- مدیران  ومعلمان – کارکنان اداری وخدماتی– بخشنامه ها  وغیره-2- عوامل برون سازمانی: سازمان های محلی – اقشار مختلف مردم- هنجار وآداب ورسوم جامعه(همان)

6-2-1-تعریف عملیاتی:

-عوامل درون سازمانی:

1- معلمان ومدیران ابتدایی وراهنمایی  : کسانی که به عنوان  آموزگار ومدیر در مدارس ابتدایی وراهنمایی استان مازندران مشغول به تدریس می باشند و به سؤالات پرسشنامه پاسخ می دهند .

2-کارشناسان  آموزش وپرورش :کسانی که به طور رسمی به عنوان مدیرومعاون .مسئولین آموزشی  ،شهر های مازندران  در ادارات آموزش وپرورش  فعالیت می نمایند وبه سوالات پرسشنامه پاسخ خواهند داد.

- عوامل برون سازمانی:

1-  منابع وامکانات سازمانهای محلی  شامل :1 - منابع مادی ورفاهی 2- منابع آموزشی  3- منابع حقوقی و اداری 4- منابع محیطی  5- منابع مدیریتی  بااستفاده از نمراتی که ازسؤالات مندرج در پرسشنامه بدست می آید ،  میزان امکانات سازمانهای محلی مشخص می شود .

2- برون سازمانی: منظور شورای اسلامی روستا وشهرداری و جهاد کشاورزی ومراکز بسیج می باشد که با شناسایی میزان امکانات آنان به تجزیه وتحلیل سوالات خواهیم پرداخت.

 

 

 

روش تحقیق

 

     دراین پژوهش ازروش تحقیق زمینه یابی استفاده می شود .ازآنجا که هدف ما دراین پژوهش شناسایی

 

و حل مشکلات  آموزشی زمان  حال می باشد . و با توجه  به مطالعه  شرایط  موجود  جامعه  در رابطه  با

 

نیازهای آموزشی از این روش تحقیق بهره گیری می شود . به طور کلی، این  روش برای  بررسی واقعیت-

 

های آموزشی  موجود  به  کار برده  می شود  نه  بررسی  مسائل  آموزشی  گذشته  وآینده ، وبا استفاده از

 

این روش مدیران آموزشی می توانند اطلاعات  لاز م را به منظور اتخاذ  تصمیم  مناسب  جمع آوری کنند و

 

در جهت رفع مشکلات آموزش وتربیتی گامهایی اساسی بردارند . (دلاور ، 1381 )

 

 

معرفی جامعه تحقیق

 

• کلیه ی  کارشناسان  آموزش و پرورش استان مازندران ( 116 نفر )

 

• کلیه ی  معلمان ومدیران  دوره ی ابتدایی  .راهنمایی مدارس ابتدایی استان مازندران . ( 12091 نفر )

 

معرفی شیوه ی نمونه گیری و تعیین حجم نمونه :

 

    در پژوهش حاضر شیوه ی نمونه گیری ، طبقه ای – تصادفی می باشد .

 

بنا براین کل افراد جامعه تحقیق 12207 نفر می باشند ، که در دو طبقه شغل یا سمت سازمانی طبقه بندی

 

می شوند . مسئولین آموزش و پرورش 116 نفر و تعداد آموزگاران ابتدایی 12091 نفر و محقق  قصد

 

دارد تعداد 467 نفر را به عنوان نمونه آماری انتخاب کند که بر اساس جدول کرجسی- مورگان ( 1970)

 

تعیین می شود . (عبادی،1384،نقل از حسن زاده)

 

طبقات شاخص آماری	کارشناسان آموزش وپرورش	مدیران ومعلمان ابتدایی وراهنمایی	جمع
فراوانی هر طبقه                        ( hi )	116	12091	12207
نسبت هر طبقه به جامعه                      ni                      p =  —                                     N	2/0	8/0	1
نسبت نمونه به جامعه                         n n k = p ×	92	375	467

3-1جدول نمو.نه آماری درون سازمانی

 

و بر اساس جدول فوق ، تعداد مسئولین آموزش و پرورش 92 نفر و تعداد آموزگاران ابتدایی 375 نفر و

 

جمع آن به تعداد 467 نفر می رسد . پس از تعیین حجم نمونه در مرحله بعد از شیوه نمونه گیری تصادفی

 

افراد جامعه مورد نظر را انتخاب خواهیم نمود .

 

طبقات شاخص آماری	فرمانداری	پایگاه بسیج	شورای روستا	شورای شهر	جهاد کشاورزی	بانک		جمع
فراوانی هر طبقه                        ( hi )
نسبت هر طبقه به جامعه
نسبت نمونه به جامعه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

موضوع: نقش معلمان در تصمیم گیری نظام آموزشی کشور

ادامه نوشته