مطالب آموزشی در ارتباط با کتب تاریخ-جغرافیا- اجتماعی وادبیات فارسی دوره ی راهنمایی
 

موضوع اقدام پژوهی

 

" تقویت هویت ملی-اسلامی دانش آموزانم با بکارگیری از آیات قرآنی و منشور حقوق بشر کورش در درس تاریخ "

 

نام دبیر : رضا عبادی جامخانه 

 شماره ی پرسنلی : 40082468

سابقه ی تدریس  :16 سال  

 مدرک  تحصيلي: کارشناسی ارشد دبیر علوم اجتماعی

تلفن همراه : 09112522719

Rezaebadi31@yahoo.com-ایمیل

 

 

 

تابستان 1389

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                          صفحه

 

آغازسخن                                                                                                                                       1

  لوحه منشور حقوق بشر کورش سال ۵۳۹ پیش از میلاد مسیح                                                            1

  چکیده                                                                                                                                         2

  مقدمـه                                                                                                                                         3

بیان مسئله                                                                                                                                  5-4

 جمع آوري اطلاعات(1) (شواهد)                                                                                                 6

 تجزیه وتحلیل اطلاعات                                                                                                                 6

خلاصه یافته های اولیه                                                                                                                   6

شرح  واژه هاي كليدي تحقیق                                                                                                       7

( هویت-هویت ملی تاریخی-منشور حقوق بشر کورش-ذوالقرنین-دانش آموزان-تاریخ اول راهنمایی )

 منشور حقوق بشر کورش                                                                                                               9

اصول ومبانی درس تاریخ                                                                                                            10

معیارهای ارزشیابی                                                                                                                      11

را ه های پیشنهادی برای تقویت وگسترش  هویت ملی-اسلامی دانش آموزان در درس تاریخ    11

چگونگی اجرای راه جدید                                                                                                         12

جمع آوري اطلاعات(2) (شواهد)                                                                                               12

تجدید نظر در روش های انجام گرفته واعتبار بخشی آن                                                             13                                             

نتایج                                                                                                                                           13

نتیجه گیری                                                                                                                                14

پيشنهادات                                                                                                                                    15

منابـع                                                                                                                                          16

پیوست( طرح درس+چاپ اسلاید های نرم افزار+نرم افزار)                                                        27-17

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

v     موضوع اقدام پژوهی

"تقویت هویت ملی-اسلامی دانش آموزانم با بکارگیری از آیات قرآنی و منشور حقوق بشر کورش در درس تاریخ "

رضا عبادی جامخانه*

v     چکیده

    سال هاست که دردوره ی راهنمایی تاریخ تدریس می کنم . کتب تاریخ ما بدون توجه به نیاز روز دانش آموزان ومسائل موجود در جامعه ی ایرانی تالیف  شده و صرفا به  شیوه ی نقل حوادث تاریخی پرداخته ودانش آموزان هم  به حفظ آن ها  می پردازند  بدون این که تحلیلی وتفسیری انجام گیرد و به  رفع  مشکلات  فعلی  ما بپردازد. برای حل این مشکل تصمیم  گرفتم  دانش آموزانم را با تحلیل وتفسیر آثار تاریخی که چقدر درخودباوری وهویت ما اهمیت دارند آشنا سازم . آثار مورد مطالعه ی ما منشور حقوق بشر کورش بوده ودانش آموزان از آن ومسئله ی حقوق بشر اطلاعاتی نداشتند . برای اجرای تدریسم چند فعالیت به دانش آموزانم داده بودم تا درزمان تدریس اکثر کارها  با مشارکت فردی  و گروهی  آنان اجرا شود  پس از تهیه ی موارد خواسته شده  در جلسه ی بعدی  با استفاده از روش های گوناگون تدریس (ایفای نقش  و اجرای نمایش نامه  و پژوهش آموزی وپرسش وپاسخ وسخنرانی )پیرامون تاسیس  حکومت  هخامنشی  و زندگی کورش  وتحلیل منشور حقوق بشر کورش  و واژه ی   ذوالقرنین   در  آیات قرآنی به تدریس پرداختیم . بدین ترتیب دانش آموزان با یکی ازهویت های ملی-اسلامی که کورش مرد خردمند وعدالت گستر تاریخ جهان می باشد آشنا نموده  و همچنین دانش آموزان چگونگی تحلیل متون تاریخی وآثار آن را درک نموده بودند و به این نکته پی بردند که "تاریخ معم انسان هاست ." (امام خمینی (ره).  مروري گذرا به سرگذشت تاريخي تمدنهاي بزرگ بشري اين حقيقت را آشكار مي نمايد كه سرآغاز انحطاط و سقوط و انقراض اين تمدن ها ، ازخودبيگانگي و وادادگي در برابر مهاجمين بوده است ! حال اگراز همين منظر، به محتواي كتب درسي تاریخ بنگريم ، نگاه ما بسيار متفاوت با آنچه كه هم اكنون در اين حوزه دنبال مي شود ، خواهد بود و بهتر متوجه خواهيم شد كه در كدام جهت گام برمي داريم .   یکی ازهویت های مهم ملی-اسلامی-تاریخی  تاریخ ما کورش موسس حکومت هخامنشی می باشد.کورش که درقرآن کریم تحت عنوان ذوالقرنین ذکرشده (علامه طباطبایی)برای ایجادصلح وآزادی اندیشه و دین  ، منشورحقوق بشررا نوشته است درحالی که  امروزه  بحث حقوق بشر وشکنجه انسان ها وحمله به کشورهای ممالک اسلامی  از مشکلات عمده ی جوامع متمدن بشری می باشد. برای مقابله با این تهاجمات احیای هویت های ملی-اسلامی ضروری است .کلید واژگان : هویت ملی ،اسلامی-منشور کورش-آیات قرآنی -تاریخ اول راهنمایی

*دبیرعلوم اجتماعی مدرسه راهنمایی پسرانه شاهد نکا -09112522719

 

 

v     مقدمـه

     احساس تعلق به گذشته و پيوند با هویت هایی كه آدمي را به اصل و ريشه هاي تاريخي اش مرتبط ساخته و متصل مي نمايد ، حس زيبا و بسيار خوشايندي است كه به انسان آرامش خاطر و اعتماد به نفس شاياني مي بخشد . اين كه انسان بداند مهد و گاهواره نخستين او كدام است و ريشه هاي او دركدامين نقطه از اين كره خاكي در زمين فرورفته است ، قهرمانان و الگوهاي تاريخي و ميهني اش در قلب تاریخ وعصراساطیری چه كساني بوده اند ، الگوها و اسطوره هاي حماسي ، تاريخي و فرهنگي ، به افراد يك ملت هويتي مشترك و يكسان مي بخشد به طوري كه برآيند و حاصل اين هويت ، وحدت و يكپارچگي ملي در برابر بيگانگان است و به همين دليل نبايد اين قهرمانان و اسطوره ها و باورهاي ريشه دار را از مردم گرفت . چرا كه نابودي آنها ، نابودي كليت و يكپارچگي ملتي را به دنبال خواهد داشت .

     مروري گذرا به سرگذشت تاريخي تمدنهاي بزرگ بشري اين حقيقت را آشكار مي نمايد كه سرآغاز انحطاط و سقوط و انقراض اين تمدن ها ، ازخودبيگانگي و وادادگي در برابر مهاجمين بوده است ! حال اگراز همين منظر، به محتواي كتب درسي مدارس بنگريم ، نگاه ما بسيار متفاوت با آنچه كه هم اكنون در اين حوزه دنبال مي شود ، خواهد بود و بهتر متوجه خواهيم شد كه در كدام جهت گام برمي داريم . وقتي كتاب تاريخ مدارس مان را ورقي مي زنيم با كمال تعجب مي بينيم كه از آن همه قهرمانان و اسطوره هاي ملي و تاريخي ايران زمين  تنها چند تن برايمان باقي  مانده اند  و تازه وقتي كه دقيق تر مي شويم  مي بينيم كه  همين  شخصيتها نيز در اين كتابها به درستي و دقت به  نسل جوان معرفي نشده اند . از انسانهاي مبارز و برجسته تنها شبحي برجاي مانده است كه هيچ شباهتي با اصل ندارد.

     نگاهي به تاريخ باستان ايران زمين مي افكنيم گويي كه در بين شجاعان و حماسه آفرينان اين قوم ، رادمرداني همچون رستم و كاوه آهنگر و فريدون و آرش كمانگير وکورش ... را نمي توان يافت تا بتوان آنان را به عنوان الگو و سرمشقي براي كودكان و نوجوانان اين مرزو بوم معرفي نمود و يا مثلاً انگار نه انگار كه در اين كشور پادشاهي بلند آوازه مانند كوروش پا به عرصه وجود نهاده كه در سايه حكمراني مبتني بر تساهل و همزيستي مسالمت آميز وآزادی اندیشه وبیان ومذهب وي نيمي از كره زمين ساليان مديد در كنار هم در صلح و دوستي و آرامش زيسته اند و منشور جاوداني حقوق بشر او الگو و سرمشق جهان متمدن در همزيستي و احترام به حقوق انسانها بوده است  نتيجه اين نوع نگاه ، اين مي شود كه سخاوتمندانه تمام سرمايه ها و شخصيتهاي تاريخي خويش را برباد مي دهيم تا به جاي ما و فرزندانمان ، بيگانگان از اين افتخار و مباهات  بهره برده و آنها را به خويشتن منتسب نمايند . بديهي است روزي فرزندان ما از ما خواهند پرسيد كه آيا براستي اين تاريخ چند هزارساله تمدن نياكانمان تا اين حد مختصر و بي مقدار بوده است؟! و اصولاً آيا چنين تاريخ مختصر و بي ارزشي ، قادر خواهد بود تا آن هويت ملي مستحكم و زوال ناپذير را در روح و جان فرزندانمان ، ايجاد نمايد ؟  ما بايد بدانيم كه نسل جوان علاوه بر شخصيتهاي ديني و مذهبي خود كه الگوهايي فراتر از مرزهاي ملي و ميهني مي باشند ــ و تنها به ما ايرانيان تعلق ندارند ــ به الگوهايي ملي و ايراني-اسلامی نيز نيازمندند تا بتوانند مليت وگذشته بومي خويش را به درستي بشناسند و بر آن تكيه كنند . هر چند كه در معرفي صحيح همان شخصيتها و الگوهاي مذهبي نيز عاجز و ناتوان بوده ايم و اكنون فرزندان ما در وضعيتي به سر مي برند كه احساس پوچي و بي هويتي مي كنند و ما نه تنها نتوانسته ايم هويتي اسلامي را در آنان ايجاد نماييم ؛ بلكه گذشته بومي را نيز از آنان گرفته ايم . حال چگونه و بر اساس چه منطقي انتظارداريم كه اين جوانان در برابر تهاجمات فرهنگي و نظامي بيگانگان بايستند و در راه صيانت ازكيان و هستي كشورشان تعصب و پايمردي از خود نشان بدهند.

    بررسی هویت های ملی -اسلامی و تدریس  اين مسائل در کلاس درس تاریخ که "معلم انسان هاست".از جمله بحث پیچیده ی حقوق بشر وقوانین مدنی که در جامعه كنوني از هر سو در معرض تيرهاي سهمگين تهاجم فرهنگي ومسخ فرهنگی مي باشد و نظام آموزش وپرورش ما از آن رنج می برد وتاکنون کتبی که در این زمینه  تدوین شودیا تغییر محتوای کتب براساس توجه به هویت های تاریخی انجام گیرد، اقدام خاصی صورت نگرفته است.   

v     بیان مسئله وتوصیف وضع موجود

     اينجانب رضا عبادی جامخانه، دبیر علوم  اجتماعی دارای  مدرک  کارشناسی ارشد با سابقه ی تدریس 16 سال در  مدرسه راهنمایی پسرانه شاهد نکا  که دارای شش کلاس  و162   دانش آموز كه  دارای سطح علمی  مناسبی می باشند، مشغول به  تدریس بوده  و  هر پایه شامل دو کلاس  می باشد ،کلاس  مورد مطالعه ما کلاس اول  الف می باشد که تعداد دانش آموز آن 28نفر می باشد.

    ازجمله  دروس علوم اجتماعی دوره ی راهنمایی درس تاریخ می باشد که با تنگناها  وچراهای متعددی مواجه می باشد که برخی ازآنها عبارتند از:  یکنواختی شدن تدریس در درس تاریخ،توجه  بیش از حد دبیران به نکات  مهم کتاب ، یادگیری طوطی وار درس تاریخ از سوی دانش آموزان، عدم  توجه به فنون داستان پردازی در محتوای کتاب تاریخ راهنمایی، وادارنمودن دانش آموزان به حفظ سوالات  ومفاهیم طرح شده ی دبیر، بی توجهی به تصاویر ونقشه های تاریخی ،  درک کم دانش آموزان از اهمیت درس تاریخ درزندگی شان، عدم درک زمان ومکان در درس تاریخ و سوالاتی (که سال ها ذهنم را به خود مشغول می دارد ) ازقبیل: چرا ما ایرانیان در شناساندن تمدن وفرهنگ ملی- اسلامی خود به جهانیان  و به  ویژه دانش آموزان مان ضعیف عمل می کنیم  ؟دیگر این که چرا ازآثار تاریخی  ارزشمند در جریان تدریس،  جهت احیای هویت های ملی اسلامی کمتر بکارگیری  می شود؟ چرا روش های نوین تدریس در درس تاریخ کمتر استفاده می شود؟چرا دانش آموزان از زنگ تاریخ لذت نمی برند؟چرا تحلیل تاریخی در کتب ما وجود ندارد؟ چرا  مولفان  کتب ازروش نقلی تاریخ نویسی در کتب تاریخ راهنمایی استفاده می کنند؟ چرا از تاثیر  وقایع تاریخی و آثار تاریخی  بر ذهن و ساختار شخصیتی دانش آموزان کمتر سخن می گویند؟ چرا معلمان  تاریخ  بحث  هویت  ملی- تاریخی  واهمیت آن  را در کلاس ها مطرح نمی کنند؟چرا دانش آموزان ما دهها کتب دینی-قرآنی-پرورشی را در طول دوران تحصیلشان می گذرانند باز جامعه ما دچار ناهنجاری های اخلاقی و بد حجابی وسایر مشکلات مواجه است؟

     با توجه به تنگناها وسوالات مطرح شده فوق  تصمیم گرفتم در تدریس درس تاریخ به ویژه مباحثی که احیاگر هویت تمدن ایرانی-اسلامی باشد را با ارائه تحقیق  گروهی فردی و فعالیت های  عملی  به دانش آموزان وتحلیل وتفسیر آثاربرجسته ی تاریخی ،توجه وعلاقمندی به هویت ملی و خودباوری را در بین دانش آموزانم  تقویت نمایم .

     ازآنجا که درس تاریخ اول راهنمایی راجع به تاریخ ایران باستان (تمدن های اولیه-مادها-هخامنشیان-سلوکیان-اشکانیان-ساسانیان) می باشد .تحلیل وتفسیر آن چندان مورد توجه قرار نگرفته به  نوعی مورد بی مهری و مظلوم واقع شده  ضروری به نظر می رسد درتغییر محتوای کتاب تاریخ و شیوه های  تدریس  دبیران تحولی  بنیانی و نوینی در نظام آموزش وپرورش  ما به وجود آید.

      مسئله  مهم  دیگراین که  دانش آموزان ما  نسبت به هویت ملی-اسلامی ما بریده وبیگانه اند ومشکلات متعدد اجتماعی و ارتباطی جامعه فعلی ایران امروز حقیقت گویای این مشکل می باشد .کهنگی  متون درسی و تدریس سنتی درس  تاریخ و طرح سوالات در سطح دانش  ودرک  وفهم  منجر به آن شده که دانش آموزان  محصور در واژگان  ومفاهیم  کتاب باشند  وچون برای گذراندن درس وکسب نمرات بالا از اهداف اصلی شان می باشد در مدت زمان بسیار کوتاه  مطالب آموخته شده را فراموش  می کنند بدون این  که تحولی در احیا ء هویت ملی اسلامی شان  به وجود  آید.

      نهایت  این که19 آذرروز پنج شنبه سال 1388روزجهانی حقوق بشر بود واز دانش آموزانم پیرامون حقوق بشر وسیر تاریخی آن و حکومت هخامنشی سوالاتی نموده بودم.

خلاصه آنچه گفته شد به این شرح می باشد:

1-     تقریبا اکثر دانش آموزان از سیر تاریخی آن که اولین منشور حقوق بشر(کورش) از سرزمین ایران می باشد ، اطلاعی نداشتند .

2-    برخی دانش آموزان راجع به نقض حقوق بشر در چین که از خبرها شنیده بودند اطلاعات ناقصی ارائه داده بودند.

3-    تقریبا اکثر دانش آموزان از هویت ملی- تاریخی اطلاعاتی نداشتند.

4-    اکثر دانش آموزان پیرامون حکومت هخامنشی وکورش مطالبی بیان می نمودند.

5-     دانش آموزان داستان بردیا را به خوبی بیان کرده بودند.

6-    دانش آموزان در سطح حیطه ی دانش ودرک وفهم به ارائه اطلاعات می پرداختند.

7-    تحلیل محتوا از متون درس وآثارتاریخی از سوی دانش آموزان چندان مطلوب نبود.

 

      مطالب گفته شده  دانش آموزان را با هم بررسی نمودیم ودانش آموزان پی به این نکته بردند که تاریخ درسی تحلیلی توام با  پژوهش می باشد و ضعف هایی  در مطالعه درس  تاریخ  دارند.

لذا  با دانش آموزان  کلاسم  مشورت  نمودم و با تبادل و نظری که بچه ها با هم داشتند  در شش  موضوع زیر با توجه به امکانات شان  وتقسیم  کار گروهی  تصمیم گرفتند اطلاعاتی جمع آوری نمایندکه عبارت از:1-درباره ی زندگی کورش نمایشی اجرا کنند.2-راجع به حقوق بشر تحقیق کنند.3-تصویر وترجمه منشور حقوق بشر کورش را تحلیل ودر ایستگاه آموزش تاریخ کلاس نصب نمایند،4 - پیرامون آزادی عقیده و نظام برده داری دردنیای قدیم وامروزه تحقیق نمایند.5-ذوالقرنین در قرآن کریم رامعرفی کنند. 6-درباره ی هر یک از واژگان زیر با مراجعه به اینترنت وفرهنگ ها مطالبی جمع آوری کنند:هویت-هویت ملی کورش ومنشور حقوق بشر-تاریخ ذوالقرنین.

   پس از ارائه سوالات به دانش آموزان یک هفته  فرصت دادم پیرامون  موضوعات مطرح شده  فعالیت گروهی فردی نمایند وهفته بعد گزارش تحقیقشان را در کلاس ارائه نمایند.دانش آموزان با شوق وعلاقه خاصی کلاس درس را ترک نموده بودند زیرا زنگ تفریح بود وشور ونشاط تاریخی این زنگ.

 

v     جمع آوري اطلاعات(1) (شواهد)

 

    براي  بررسي  بهتر مسئله لازم دانستم  با چند نفر در زمينه كارم  مشورت هايي داشته  باشم،  سعي نمودم  نظرات  حداكثر افراد  را در كارم  دخالت دهم،  لذا با اساتید  علوم اجتماعی-تاریخ  و سرگروه آموزشی مان  ومدير و  معاونين مدرسه به ویژه دبیران بحث و گفت و گو نمودم و  چگونگي كارم را  توضيح دادم و از آنها راهنمايي خواستم، ارشادات آنها  گرچه در تسهيل كارم  نقشی داشت اما  ازآنجا که دبیران ومدیران اطلاعات کاملی در این زمینه  نداشتند به سراغ منابع ارزشمند محققان تاریخ و  اصول وفنون روش تدریس رفتم وبا مطالعه ی  کتبشان اصول ومبانی نظری تدریسم را  یاداشت نموده وسپس با مشارکت دانش آموزان ،اطلاعات ارزشمندی کسب کرده بودیم .

 

v     تجزیه وتحلیل اطلاعات

     پس از مطالعه  اسناد ومدارک و بحث هایی که انجام گرفت ،اطلاعات حاصل  از این فرایند مورد  تجزیه و تحلیل قرار گرفت.مشکلات و محدودیت های درس تاریخ مشخص و راه های متعدد و مناسب روش درست تدریس درس تاریخ یادداشت شد که محور اصلی آن تفسیر وتحلیل حوادث تاریخی وآثار ارزشمند ی می باشد که  براساس کتب  ومقالات معتبر تاریخی  وفنون تدریس جمع آوریشده بود. خلاصه ی یافته های حاصل ازاین تجزیه وتحلیل به شرح زیر  مدون واسناد  و اطلاعات  تفصیلی در پوشه ی درس تاریخ  بایگانی  شد.

 

v     خلاصه یافته های اولیه

   برخی از علل اطلاع نداشتن  دانش آموزان از اهمیت هویت های ملی اسلامی به این شرح می باشد:

1-ناشناخته ماندن آثارو بناهای تاریخی  برای  آنان.

2-آشنایی کم دبیران  با شیوه های نوین تدریس  در درس تاریخ.

3-انگیزه کم دبیران  در اجرای کارهای گروهی .

4-عدم برگزاری  کلاس های ضمن  خدمت پیرامون  هویت های ملی-اسلامی  ومفاخر ملی .

5-اهمیت  کم به الگوهای تاریخی-اساطیری  از سوی مسئولین  در سطح کلان.

6-عدم تالیف  کتابی م ستقل پیرامون  خودآگاهی تاریخی  و هویت های ملی-اسلامی.

7-مهارت کم  دانش آموزان در تحلیل وتفسیر  وقایع تاریخی.

8-بی توجهی  به فنون  داستان پردازی  از سوی مولفان کتب درسی.

9-توجه مطلق  به ارزشیابی پایان ترم  ازسوی دبیران  ودانش آموزان .

10-بی توجهی به علایق وانگیزه ها و ویژگی ها روحی وجسمانی وتوانایی های  فکری دانش آموزان در هنگام تدریس تاریخ.

11-مطالعه سطحی  ودر حیطه ی دانش  ودرک  وفهم دانش آموزان  در درس تاریخ.

 

v     شرح  واژه هاي كليدي تحقیق

         در اين  پژوهش واژه هاي هویت-هویت ملی تاریخی-منشور حقوق بشر کورش-قرآن (ذوالقرنین)-دانش آموزان-تاریخ اول راهنمایی به عنوان واژه هاي كليدي محسوب  مي شوند که به شرح زیر می باشند:

تعريف هويت :  (ibentity  )

      در ارتباط  با هويت  تعاريف  مختلفي ارايه گرديده است: اريکسون کارکرد هويت  را ايجاد هماهنگي ميان تصور فرد از خودش به عنوان يک فرد بي نظير و داراي ثبات و تصور ديگران مي داند. از نظر اريکسون ،هويت پاسخ به اين سوال است که من کيستم؟ از ديدگاه او نوجوانان و بزرگسالاني که احساس  هويت در آنها  قوي  است, خود را  افرادي  متمايز و  مستقل از ديگران مي دانند. در کتاب روان شناسي اجتماعي  بارون و برن  هويت  به اين صورت معرفي  مي شود : از سالهاي نخست زندگيمان در خصوص اين موضوع که کي هستيم يادگيريهايمان شروع به شکل گرفتن مي کنند . با گذشت  زمان به اين نتيجه مي رسيم  که چه کسي هستيم . طبقه ي اجتماعي  و نژادي , گرايش سياسي و مذهبي و خود را تعريف کنيم. اين تعريف هويت  اجتماعي  ماست که  بر نحوه ي روابط ما با ديگران اثر مي گذارد و با تغيير زمينه ي اجتماعي دچار دگرگوني مي شود.از نظر کلاپ  هويت  شامل تمام چيزهايي  مي شود که در طول  زمان و  به صورت معتبري  درباره ي فرد سخن مي گويند مثل نام او , شخصيت او, موقعيت  او,  زندگي گذشته اش و ... او به اهميت متن و شرايط اجتماعي در اين خصوص اشاره کرده و مي گويد: اگر متن و شرايط اجتماعي فاقد ثبات  و غير قابل  اعتماد باشد, افراد نمي توانند  در طول زمان به  صورت با ثباتي  از خود سخن گويند.  در مطالعه ي شخصيت انسان , هويت يک جنبه ي اساسي و دروني است که به کمک آن يک فرد با گذشته اش مرتبط شده و احساس تداوم و يکپارچگي در زندگي مي کند. (هاتف نیا،تاریخ 1387/02/19 ).

 

تعریف هويت ملي -مذهبی

      مهمترين نوع از انواع هويت , هويت ملي-مذهبی است , زيرا نقشي تعيين کننده در حوزه ي فرهنگ , اجتماع , دین ،سياست و حتي اقتصاد دارد, به عبارت ديگر , هويت ملي-مذهبی فراگيرترين و در عين حال مشروع ترين سطح هويت در تمامي نظام هاي اجتماعي مي باشد. هويت ملي-مذهبی فرايند پاسخ گويي آگاهانه يک ملت به پرسش هاي پيرامون خود , گذشته , کيفيت, زمان , تعلق, خاستگاه اصلي و دايمي , حوزه ي تمدني , جايگاه سياسي ,اقتصادي , فرهنگي و ارزش هاي ملهم از هويت تاريخي خود است.برخي از محققان براين اعتقادند که هويت ملي-مذهبی را مي توان مترادف خلق وخوي طبيعت ثانوي و ويژگي و يا منش ملي وکیش دانست.

   بعد تاريخي هويت ملی

         بر اساس گفته ي يکي از روان شناسان بزرگ که" تاريخ شخصيت , شخصيت است" مي توان گفت که تحولات و فرايندهاي دراز مدت تاريخي در شکل دادن به احساس عميق دلبستگي و تعلق به يک کشور موثر است. خاطرات , رخدادها, حوادث , شخصيت ها و فراز و نشيب هاي تاريخي در شکل دادن به انگاره هاي جمعي بسيار موثر هستند . بعد تاريخي هويت ملي عبارت است از آگاهي مشترک افراد يک جامعه از گذشته تاريخي و احساس دلبستگي به آن و احساس هويت تاريخي و هم تاريخ پنداري پيوند دهنده ي نسل هاي مختلف به يکديگر است که مانع جدا شدن يک نسل از تاريخش مي شود. زيرا هر جامعه اي با هويت تاريخي خود تعريف و ترميم مي شود. هويت تاريخي را مي توان آگاهي و دانش نسبت به پيشينه ي تاريخي و احساس تعلق خاطر و دلبستگي بدان دانست. .(همان)

دانش آموزان

      منظور دانش آموزان سال اول الف مدرسه راهنمایی پسرانه شاهد نکا می باشد که با همکاری وفعالیت آنان توانستم بحث هویت ملی-اسلامی را برای آنان تبیین نمایم.

تاریخ اول راهنمایی

     اگر تاریخ ایران را به چهار دوره ی بزرگ دسته بندی کنیم (1-ایران باستان2-ایران دوره ی اسلامی :از طاهریان تا تیموریان3-دوره ی قرون جدید 4-دوره ی معصر).تاریخ اول راهنمایی پیرامون ایران باستان می باشد که در این تحقیق زندگی کورش ومنشور حقوق بشر وی که یکی از مهم ترین آثار تاریخی ایران وجهان پیرامون قوانین اجتماعی وحقوق بشر می باشد بررسی وتفسیر شده تا در تقویت حس خودباوری و هویت ملی دانش آموزان موثر واقع گردد(عبادی،1389).

 

قرآن کریم

   دراین تحقیق آیاتی می باشند که پیرامون کورش یا ذوالقرنین درقرآن اشاره شده است.

خصائص ذوالقرنين در قرآن:

 (یسئلونک عن ذی القرنین)    (قلنا یا ذا القرنین)    (قالوا یا ذی القرنین)

 خصايصي كه در قرآن راجع به ذوالقرنين ذكر شده چنين تلخيص مي‌شود:

1 ـ كسي كه يهود يا قريش به‌تحريك يهود در بارة او از پيغمبر سؤال كرده‌اند، در عرف و اصطلاح ايشان ( ذوالقرنين ) لقب داشته و اين لقب را قرآن وضع نكرده است بلكه سائلين ، آن شخص را در سؤال خود به اين نام ياد كرده‌اند و به‌ همين جهت قرآن مي‌گويد. «ويسسئلونك عن ذي‌القرنين» يعني ايشان راحع به ذوالقرنين از تو مي‌پرسند. 2 ـ خدا سلطنت و اسباب پيروزي به او عطا فرموده. 3 ـ ذوالقرنين سه جنگ و لشكركشي بزرگ داشته است. اول ـ لشكركشي غربي: در اين حمله ذوالقرنين از كشور خود به سمت غرب رهسپار شده و همچنان راه پوئيده تا به سرزميني رسيده كه نسبت به او و كشورش مرز غربي محسوب مي‌شده و چنين يافته است كه گويي خورشيد در چشمه‌اي گل‌آلود فرو مي‌نشيند.  دوم ـ حملة شرقي: در اين حمله ذوالقرنين همچنان پيش مي‌راند تا به سرزميني رسيده است كه اثري از آبادي در آن نبوده و قبايل بيابان‌گرد در آنجا مي‌زيسته‌اند. حملة سوم ـ در اين حمله ذوالقرنين به تنگة كوهستاني رسيده كه مردم نواحي آن وحشي و از تمدن و فرهنگ بي‌بهره بوده‌اند و در پشت كوهستاني كه مسكن ايشان بوده قوم خون‌خوار و ستم‌كاري مي‌زيسته‌اند كه در اصطلاح ايشان «يأجوج و مأجوج» ماميده مي شده‌اند و پيوسته بر ايشان حمله مي‌برده‌ و آزارشان مي‌داده‌اند. 4 ـ  آن پادشاه در تنگة كوهستاني براي جلوگيري از غارت و آزار قوم يأجوج و مأجوج، سدي بنا كرده. 5 ـ اين سد تنها از آجر و سنگ نبوده بلكه آهن نيز در آن به كار رفته است. 6 ـ آن پادشاه بخدا و آخرت ايمان داشته.7 ـ او پادشاهي عادل  و نسبت به رعيت مهربان بوده و در بارة مغلوبين قتل و قساوت روا نمي‌داشته و بي‌گناهان را ايمن ساخته و نيكوكاران را وعدة خير داده و دل‌هايشان‌را به عدل و احسان بدست آورده. 8 ـ ذوالقرنين نسبت به مال و مكنت حريص نبوده و با وجودي كه قوم مظلوم و مورد تجاوز قوم خون‌ريز و بي رحم يأجوج و مأجوج حاضر بودند براي احداث سدي مستحكم ميان آنها و آن قوم ستم‌كار هزينة آن را تقبل كنند، او نپذيرفته و گفته است: آن‌چه خدا به من عطا كرده است، مرا از اموال شما بي‌نياز مي‌كند ولي شما با زور بازوي افراد مرا در امر ساختن اين سد آهنين ياري كنيد.   (علامه طباطبایی ،تفسیر المیزان)   .

  • منشور حقوق بشر کورش

اکتشاف

در حدود سال ۱۲۸۵ خورشیدی (۱۸۷۹-۱۸۸۲) به هنگام کاوشهای باستان‌شناسی در بابل در میان‌رودان، هورمزد رسام، باستان‌شناس بریتانیایی آسوری‌تبار، استوانهٔ سفالین موسوم به کوروش کبیر را یافت که شامل نوشته‌هایی به خط میخی بود. جنس این استوانه از گل رس است، ۲۳ سانتی‌متر طول و ۱۱ سانتی‌متر عرض دارد و دور تا دور آن در حدود ۴۰ خط به زبان اکدی و به خط میخی بابلی نوشته شده‌است. بررسی‌ها نشان داد که نوشته‌های استوانه در سال ۵۳۹ پیش از میلاد مسیح به دستور کوروش بزرگ پس از شکست نبونید (بخت‌النصر) و گشوده شدن شهر بابل، نویسانده شده‌، به عنوان سنگ بنای یادبودی در پایه‌های شهر بابل قرار داده شده‌است. در حال حاضر این لوح سفالین استوانه‌ای در بخش «ایران باستان» در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود.

این سند به عنوان نخستین منشور حقوق بشر شناخته می‌شود و در سال ۱۹۷۱ میلادی، سازمان ملل آن را به شش زبان رسمی سازمان منتشر کردبدلی از این منشور در مقر سازمان ملل متحد در شهر نیویورک نگهداری می‌شود (عبادی،1389).

ساخت منشور

     کوروش دوم، بنیان‌گذار پادشاهی ایران و آغازگر سلسله هخامنشیان، پس از تسخیر بابل، در بابل تاج‌گذاری کرد و اعلام عفو عمومی داد؛ ادیان بومی را آزاد اعلام کرد؛ برای جلب محبت مردم میانرودان (بین‌النهرین)، مردوک که کهن‌ترین خدای بابل بود را به رسمیت شناخته، او را نیایش کرد و سپاس گفت. او هیچ گروه انسانی را به بردگی نگرفت و سپاهیانش را از تجاوز به مال و جان رعایا بازداشت. او تمامی کسانی را که به اسارت به بابل آورده شده بودند گرد هم آورد و منزلگاه آنها را به ایشان بازگرداند. کوروش همچنین قوم یهود را نیز از اسارت و بیگاری در بابل آزاد کرد.

 

  • ترجمه بخشی از منشور حقوق بشر کورش

 "  اينک که به ياري مزدا ، تاج سلطنت ايران و بابل و کشورهاي جهات اربعه را به سر گذاشته ام ، اعلام مي کنم ، که تا روزي که من زنده هستم و مزدا توفيق سلطنت را به من مي دهد . دين و آيين و رسوم ملتهايي که من پادشاه آنها هستم ، محترم خواهم شمرد و نخواهم گذاشت که حکام و زير دستان من ، دين و آئين و رسوم ملتهايي که من پادشاه آنها هستم يا ملتهاي ديگر را مورد تحقير قرار بدهند يا به آنها توهين نمايند . من از امروز که تاج سلطنت را به سر نهاده ام ، تا روزي که زنده هستم و مزدا توفيق سلطنت را به من مي دهد ، هر گز سلطنت خود را بر هيچ ملت تحميل نخواهم کرد و هر ملت آزاد است ، که مرا به سلطنت خود قبول کند يا ننمايد و هر گاه نخواهد مرا پادشاه خود بداند ، من براي سلطنت آن ملت مبادرت به جنگ نخواهم کرد . من تا روزي که پادشاه ايران و بابل و کشورهاي جهات اربعه هستم ، نخواهم گذاشت ، کسي به ديگري ظلم کند و اگر شخصي مظلوم واقع شد ، من حق وي را از ظالم خواهم گرفت و به او خواهم داد و ستمگر را مجازات خواهم کرد . من تا روزي که پادشاه هستم ، نخواهم گذاشت مال غير منقول يا منقول ديگري را به زور يا به نحو ديگر بدون پرداخت بهاي آن و جلب رضايت صاحب مال ، تصرف نمايد .من تا روزي که زنده هستم ، نخواهم گذاشت که شخصي ، ديگري را به بيگاري بگيرد و بدون پرداخت مزد ، وي را بکار وادارد . من امروز اعلام مي کنم ، که هر کس آزاد است ، که هر ديني را که ميل دارد ، بپرسد و در هر نقطه که ميل دارد سکونت کند ، مشروط بر اينکه در آنجا حق کسي را غضب ننمايد و هر شغلي را که ميل دارد ، پيش بگيرد و مال خود را به هر نحو که مايل است ، به مصرف برساند ، مشروط به اينکه لطمه به حقوق ديگران نزند . من اعلام مي کنم ، که هر کس مسئول اعمال خود مي باشد و هيچ کس را نبايد به مناسبت تقصيري که يکي از خويشاوندانش کرده ، مجازات کرد ، مجازات برادر گناهکار و برعکس به کلي ممنوع است و اگر يک فرد از خانواده يا طايفه اي مرتکب تقصير ميشود ، فقط مقصر بايد مجازات گردد ، نه ديگران .من تا روزي که به ياري مزدا ، سلطنت مي کنم ، نخواهم گذاشت که مردان و زنان را بعنوان غلام و کنيز بفروشند و حکام و زير دستان من ، مکلف هستند ، که در حوزه حکومت و ماموريت خود ، مانع از فروش و خريد مردان و زنان بعنوان غلام و کنيز بشوند و رسم بردگي بايد به کلي از جهان برافتد .

و از مزدا خواهانم ، که مرا در راه اجراي تعهداتي که نسبت به ملتهاي ايران و بابل و ملتهاي ممالک اربعه عهده گرفته ام ، موفق گرداند." (عبادی،1389،به نقل از رضا غیاث آبادی).

 

v     اصول ومبانی درس تاریخ

 

  درتدریس تاریخ مواردزیر به عنوان مبانی نظری مطرح اند که عبارتنداز:1-فایده ی تاریخ ازدیدگاه یک معلم تاریخ2-فواید علمی تاریخ3-تاریخ درخدمت دین4-تاریخ برای شناخت انسان وبرای بهترزندگی کردن انسان ها5-اهمیت تاریخ وتجربه دراسلام6-ارتباط تاریخ وروان شناسی وهویت جوامع بشری7-لذت انگیزی تاریخ8-تاریخ یک زندگی است9-کاربرد تاریخ درادراک بهتر10-تاثیراخلاقی تاریخ11-رابطه تاریخ واساطیر12-سنت های تاریخ نویسی13-تاریخ نویسی در ایران ویونان واروپا 14-ارتباط تاریخ با علوم دیگر15-نقد تاریخ16-آینده نگری تاریخ 17-اهمیت کتیبه ها دراحیای هویت وخودآگاهی تاریخی یک ملت(زرین کوب،1375،ص8-5باتلخیص). تئوری ها ومبانی درس تاریخ ذکر شده راهنمای بسیار مناسبی برایم در تدریس این درس بوده است .

 

انواع شیوه های تاریخ نگاری

روش روایی (نقلی)

در روش روایی روایات مختلف درباره یک حادثه و واقعه تاریخی با درج اسناد در کتاب تاریخ آورده می‌شود.

روش ترکیبی

مراد از روش ترکیبی آن است که مورخ به جای ذکر روایات مختلف از راه مقایسه و ترکیب و ایجاد سازگاری میان آنها واقعه مذکور را طی یک روایت توضیح دهد. در حقیقت روش ترکیبی مربوط به دوره تالیف تاریخی است. البته کار مورخ در روش ترکیبی بسیار مشکل است و مورخ باید بر مسائل تاریخی احاطه داشته باشد تا بتواند از ترکیب روایات به حقیقت و واقعیت نزدیک گردد. و این باعث می‌شود تا بعضی روایات حذف گردند.آغاز این روش تاریخ نگاری مشخص نیست اما در سال( 279 هجری )کتاب فتوح البلدان بلاذری به این روش نگاشته شده است. از دیگر کتابهایی که به روش ترکیبی نگاشته شده می‌توان به اخبار الطوال دینوری (  282  هجری تاریخ یعقوبی ، تاریخ دمشق ابن قلانسی ، المنتظم ابن جوزی ، تاریخ الکامل ابن اثیر و تاریخ طبرستان ابن اسفندیار» اشاره کرد.

روش تحلیلی  

 در این روش مورخ در کنار نقل روایات غالباً ترکیبی ، به تحلیل ، تبیین و بررسی علل و نتایج آن می‌پردازد. از جمله آثاری که می‌توان در زمره آثار تحلیلی قرار داد می‌توان به "تجارب الامم ابو علی مسکویه"اشاره کرد آنچه کتاب تجارب الامم را ممتاز کرده دیدگاه مسکویه نسبت به تاریخ و هدف از آن و نیز روش استدلال و نگرش فلسفی اوست.دیدگاه او در تاریخ عملی و اخلاقی بوده و تاریخ بشر را آزمایشگاهی برای تحصیل تجربه می‌دانسته است. کتاب تاریخ بیهقی هم در زمره آثار تحلیلی قرار می‌گیرد. (آزند،1381وسجادی،1380وروزنتال،1375وزرین کوب ،1375با تلخیص)

v     معیارهای ارزشیابی

در ارزشیابی از تدریس درس تاریخ مورد مطالعه معیار ارزشیابی به این شرح است:

1-روشن بودن موضوع اصلی درس

2-استفاده از اسناد معتبر تاریخی

3-تحلیل وتفسیر منشور حقوق بشر کورش وحفظ بخشی از مباحث مهم آن.

4-شناخت واهمیت حقوق بشر در عصر حاضر

5-درک وتحلیل داستان زندگی کورش وتطبیق آن با ذوالقرنین در قرآن کریم.

6-پرورش هویت ملی مذهبی دانش آموزان.

7-ارائه ابتکار (ارائه مقاله اجرای نمایش-تهیه روزنامه دیواری به طور گروهی).

8-وضعیت حقوق بشر در آمریکا واروپاامروزی.

9-احترام به هویت های ملی-مذهبی

10-خلاصه نویسی از درس وبیان واژگان کلیدی درس.

v     را ه های پیشنهادی برای گسترش  هویت ملی-اسلامی دانش آموزان در درس تاریخ

با مطالعه اطلاعات جمع آوری شده تجزیه وتحلیل آن ها ،با انواع روش های تدریس وشیوه های تاریخ نگاری درمتون درسی روبه روایم .دریافتم که درتدریس درس تاریخ وتقویت خودباوری ملی-اسلامی وهویت های تاریخی  وخود آگاهی تاریخی دانش آموزان باارائه ی یک روش تدریس وفعالیت امکان پذیرنیست .ایجادتنوع درتدریس تاریخ با توجه به انواع شیوه های تاریخ نگاری  وگستردگی مطالب آن امری ضروری است.تصمیم گرفتم ابتدا به هرگروه ازدانش آموزانم فعالیت وتحقیق خاصی پیرامون کورش وهویت های ملی-اسلامی ارائه نمایم وخودم تصمیم گرفتم براساس فعالیت دانش آموزان نرم افزار درس جدید را بسازم تادر تدریس درس جدید مشارکت دانش آموزان نمود بیشتری داشته باشد.

 

v     چگونگی اجرای راه جدید

    دانش آموزان با تهیه ی منشور کورش ازطریق اینترنت وتهیه ی عکس های تاریخی درارتباط بادرس ونیز تحلیل داستان بردیا وزندگی کورش مرا درساخت نرم افزار یاری نموده بودندوسایر فعالیت هایی که به دانش آموزانم داده بودم انجام گرفت ودانش آموزان ابتدا زندگی کورش وداستان بردیا را ازطریق نمایش اجرا کردند.گروهی دیگری ازدانش آموزان چگونگی تصرف شهربابل بزرگترین شهردنیای کهن به دست کورش بدون خون ریزی وقتل وکشتار ،بیان نمودند.گروهی نیز ترجمه منشور حقوق بشر کورش و تفسیر واژه ی ذوالقرنین درقرآن  کریم را قرائت کردندوسپس با هم به تحلیل وتفسیر آن پرداختیم .پس از اجرای فعالیت های دانش آموزان ازطریق رایانه ونرم افزار ساخته شده نکات تکمیلی درس جدید که در زمینه ی اهمیت آثار تاریخی به ویژه منشور حقوق بشر کورش بوده را ارائه دادم . توصیف وضع موجود جامعه بشری وظلم وستم آمریکاوصهیونیست ها درجهان اسلام وتهاجم فرهنگی ،بازگوکردن وقایع ملی-اسلامی وتحلیل وتفسیر آثارملی ازمحورهای مهم تدریسم بوده ودانش آموزان با شورورغبت خاصی درجریان تدریس وکارهای تحقیقاتی شرکت نموده بودند.احساس غرور وافتخار وشناخت هویت های ملی-اسلامی وتاریخی ،رضایت خاطری بود که دانش آموزان داشتند. مدیرمدرسه ضمن تشویق همه ی دانش آموزان تشکیل کتابخانه ی کلاسی  وتجهیز اتاق IT  را ،ازطریق شورای مدرسه باتامین هزینه تقبل نموده بودندتا ازاین طریق شیوه های کهن وکتاب محوری کلاس هارخت بربندد ویادگیری عینی وکاربردی شود ودرزندگی دانش آموزان تجربه وتوانمندی ارزشمندی محسوب گردد. (1)

*جمع آوري اطلاعات(2) (شواهد)

     گرچه ازرفتار های دانش آموزان پیدا بود که درفهم تاریخی شان وتحلیل متون  وآثار تاریخی تغییراتی به وجود آمده است ، برای این که مشخص شود این شیوه ی تدریس که فراتر ازکتاب وکاربردی وبه همراه تحلیل وتفسیر تاریخی بوده تاثیرگذاربوده یا نه  تصمیم گرفتیم درباره ی آنچه انجام داده ایم اطلاعات عینی جمع آوری کنیم .در جلسه ای با مدیر ومعاون مدرسه راه هایی را برای مطلع شدن ازنتایج کارپیش بینی کردیم.ازآن جمله بود:1-مقایسه سوالات طراحی شده ی شیوه ی تدریس جدید با گذشته2-بررسی نمرات دانش آموزان پیش از آموزش وپس ازآن.3-نظر خواهی ازاساتید تاریخ ووالدینی که دراین زمینه اطلا عاتی دارند.4-نظر خواهی از دانش آموزان درباره ی نحوه ی تدریس درس جدید وارائه مطالب تاریخی خارج از متن کتاب.5-بررسی مقایسه ای میزان شناخت دانش آموزان ازواژه ی "ذوالقرنین ومنشور کورش" قبل از تدریس وپس از تدریس

1- درضمن برای اطلاع بیشتر به پیوست تحقیق(طرح درس+نرم افزار)رجوع کنید.

 

v     تجدید نظر در روش های انجام گرفته واعتبار بخشی آن

پس از این که اطلاعات لازم درباره ی چگونگی اجرا ونتایج جمع آوری شد.با توجه به نظرهاوانتقادهای اظهارشده،دریک جلسه با دبیران مدرسه ومدیر ومعاون نواقص طرح برطرف شد.شواهد نشان داد که هرپنج روش تاثیر گذاربوده وهرچه دبیران تاریخ فراتر ازمتن کتاب به تحلیل وتفسیر وقایع وآثار تاریخی  بپردازند فهم  ودرک تاریخی واهمیت  وجایگاه علم تاریخ  برای دانش آموزان ما  مشخص تر  می شود ودر مطالعه انواع علم تاریخ(نقلی-روش ترکیبی -روش تحلیلی ) چگونگی تحقیق  وبررسی را می آموزند .بامقایسه سوالات گذشته وشیوه ی جدید به این نتیجه رسیدیم که سوالات سبک قبلی درسطح دانش وغیرکابردی بوده ودرشیوه ی جدید سوالات درسطح ارزشیابی وتجزیه وتحلیل وخلاقیت بوده  است.به عنوان نمونه سوالاتی از شیوه ی تدریس قدیم وجدید ذکر می شود:

سوالات سبک قدیم:

1-نام دو پسر کورش چه بود؟2-کورش درکجا کشته شد؟3-بزرگترین قبیله ی پارس ها چه نام داشت؟4-داستان بردیا راشرح دهید.

سوالات سبک جدید:

1-به نظر شما چرا مورخان کورش را به خردمندی توصیف کرده اند؟2-ذوالقرنین درقرآن کیست؟ونظر علامه طباطبایی را بنویسید.3-شما ضمن شرح داستان بردیا چه نکات ارزشمندی ازاین ماجرا می گیرید؟4-وضع موجود حقوق بشردرجامعه جهانی امروز را بیان کنید.5-منشور حقوق بشر کورش را به طور خلاصه ذکرکنید وسپس آن راتفسیر وتحلیل نمائید.

    درنظرخواهی انجام گرفته از اساتید تاریخ ووالدین اکثرآنان شیوه ی نوین تدریس  تاریخ را مناسب وبه روز وموفقیت آمیز ارزیابی کردند.دانش آموزان نیز درنظر خواهیشان ازجمله نقدی که داشتند این بود که ما آثار تاریخی کشورمان ازنزدیک ببینیم .ازآنجا که اکثر دانش آموزان از واژگان "ذوالقرنین ومنشور کورش" آگاهی نداشتند پس ازتدریس اطلاعات ارزشمندی پیرامون هویت های ملی اسلامی به دست آورده بودند. می توان گفت با فرایندی که این کار پیش گرفت روش های به کارگرفه شده وفرایندآن دارای اعتبار پذیرفتنی بود.

v     نتایج ازآن چه گذشت می توان به نتایج زیر اشاره کرد:

·         دانش آموزان با مطالعه ی منشور کورش به غرور وخودآگاهی تاریخی وهویت ملی-اسلامی دست یافته بودند.

·         دانش آموزان با رجوع به تفسیر المیزان طباطبایی وتفسیر واژه ی ذوالقرنین ازکورش واقداماتش معلوماتی کسب نموده بودند.

·         دانش آموزان کورش را شخصیتی تاریخی-ملی-اسلامی شناختند.

·         ايجاد نگرش و آگاهي نسبت به نقش و تاثير مثبت بكارگيري رایانه دردانش آموزان

·         تبیین نقش مدیران مدارس در فعال نمودن معلمان به انجام کارهای جدید در امر تدریس

·         همکاری  شورای آموزشی مدرسه با دبیران برای تهیه ابزار، وسایل جدیدکارگاهی ورایانه ای، فیلمهای آموزشی مناسب و...

·         معرفی قرآن کریم به عنوان منبع مهم دردرس تاریخ.

·         استخراج آیات قرآنی به همراه صوت وتصاویر مرتبط با درس در نرم افزار.

·         اجرای انواع ارزشیابی های جدید در نرم افزار ساخته شده .

·         بهره گیری از روش های جدید تدریس در برنامه نرم افزاری ارائه شده .

·         علاقمندی دانش آموزان به آموزه های دینی –ملی ودرس تاریخ.

·         تکراری نبودن کلاس درس تاریخ.

·         مشارکت دانش آموزان درفعالیتها وکارهای گروهی.

·         آشنایی دانش آموزان با انواع علم تاریخ وچگونگی مطالعه شان.

·         تقویت رشد زمینه های اجتماعی دانش آموزان.

·         دانش آموزان آموختند که چرا باید دروقایع تاریخی فکرنمودوتفسیر کرد.

·         فهم دانش آموزان از موضوع حقوق بشر.

·         آشنایی دانش آموزان با روش تحقیق ومنابع تاریخی.

·         آشنایی دانش آموزان با سوالات سبک نوین ارزشیابی .

v     نتیجه گیری

  اجرای شیوه های قدیمی تدریس دردرس تاریخ امروزه نه تنها کاربردی ندارد بلکه در رشد وتقویت زمینه های اجتماعی شان وخودآگاهی تاریخی واحیای هویت های ملی-اسلامی دانش آموزان لطمات جبران ناپذیری را وارد کرده است .ازآنجا که جامعه ایران امروز ما با مشکلاتی ازقبیل تحریم اقتصادی وتهاجم فرهنگی ومسخ هویت های ملی-اسلامی دست به گریبان است تغییر وتحول در محتوای کتب به ویژه درس تاریخ امری ضروری می باشد.لذا برای احیای هویت های ملی دانش آموزانم دردرس تاریخ اول راهنمایی (درس هشت ،تاسیس حکومت هخامنشی )با بهره گیری از میزان امکانات  وتوانایی علمی دانش آموزان پیرامون حقوق بشر درجامعه امروزی ومنشور کورش ونیز کورش در قرآن کریم بحث نماییم وحاکمیت متون درسی را برکلاس هایمان بشکنیم ودانش آموزان را به فضای تحقیق وکارهای عملی وبا نشاط ومتنوع سوق دهیم نکته ی دیگر آن که اجرای روش های نوین تدریس ،نتایج ارزشمنددیگری دارد  ازقبیل : 1- بروز خلاقیت و انجام کارهای ذوقی و گرایش به فعالیت های هنری  2-تفهیم بهتر مطالب علمی و تطبیق با واقعیت ها  یعنی اینکه دانش آموزان مطالب کتاب های درسی را که به طورنظری آموخته اند،به صورت واقعی درمی یابند ومیان واقعیات موجود وامور زندگی خود ارتباط ایجاد می کنند. 3-ایجاد علاقه  در بین دانش آموزان در انجام کار های تحقیقاتی4- پرورش فن مشاهده تحقیق و استفاده از رایانه وفیلم به عنوان بهترین ابزارهای آموزش تاریخ 5- ارتقای سطح علمی و اطلاعات دانش آموزان  فراتر از کتاب های درسی6 - آشنا شدن با جنبه های مختلف زندگی در انجام کارهای عملی 7- عادت کردن به رفتارهای مورد قبول همسالان خود ، پرورش روحیه ی تعاون و همیاری 8- آموزش تاریخ از طریق مطالعات میدانی مانند مشاهده ، مصاحبه ، تهیه ی گزارش  . نهایت این که ،در واقع، هويت ملي براي يك ملت، به منزله‌ي روح براي بدن است كه فقدان آن به منزله‌ي مرگ خواهد بود. هويت ملي، هم عامل همبستگي و شكل‌گيري روح جمعي در يك ملت و هم وجه مشخصه و معرفی آن در ميان ملل ديگر است. در واقع، قوام و دوام زندگي توأم با عزت و آزادي يك ملت، به هويت ملي آن در معناي عام و گسترده بستگي دارد.

v     پيشنهادات 

  1. معرفی آثار تاریخی درمتون درسی وذکر اهمیت شان.
  2. انجام بازدید های علمی دانش آموزان از آثار تاریخی درجهت احیای هویت های ملی-اسلامی.
  3. برگزاری دوره های آموزشی در جهت ارتقای علمی معلمان  برای استفاده مناسب از فناوری آموزشی
  4. بهره گيری از تجارب ارزنده و برنامه های موفق کشورهای مختلف در بکارگيری وسايل جدید آموزشی در آموزش تاریخ.
  5. ایجاد فضای مناسب کارگاهی برای انجام فعالیتهای IT.
  6. نرمال شدن تعداد دانش آموزان کلاسها بویژه برای آموزش و انجام کارهای عملی.
  7. توجیه والدین و کمک گرفتن از آنها در تجهیز و یا ایجاد فضای مناسب کارگاه رایانه در مدارس.
  8. اختصاص بودجه مناسب سالانه برای تجهیز کارگاهها و رفع کمبودها به کمک تکنولوژی آموزشی.
  9. توجیه دبیران برای انجام کارهای کم هزینه و ساده بدون توجه به فضا و امکانات کارگاهی مدارس.
  10. ایجاد انگیزه برای دبیران از طریق اختصاص حق فنی، لباس کار، درصد تشویقی، گروه، افزایش سختی کار .
  11. استفاده از افراد با تجربه و فنی به عنوان متصدی کارگاه در مدارسی که امکانات و فضای مطلوبی دارند .
  12. برگزاری مسابقات علمی- کارگاهی- IT برای افزایش اطلاعات علمی و عملی دبیران و اختصاص جایزه مناسب به برگزیدگان.
  13. افزایش زمان درس تاریخ از یک ساعت به دو ساعت .
  14. تغییر محتوای کتب دروس علوم اجتماعی.
  15. نیازسنجی دانش آموزان راهنمایی وتدوین کتب برطبق نیاز زندگیشان.
  16. تدریس مفاهیم مهمی چون هویت های ملی-اسلامی وحقوق بشر وقانون اساسی برای دانش آموزان جهت رشد زمینه های اجتماعی دانش آموزان

 

v    منابـع

1.        آژند،یعقوب(1381)، تاریخ نگاری در ایران،نشرگسترده،تهران.

2.       احمدی نژاد ،محمود(1389)، سخنرانی همایش شاهنامه فردوسی http://www.ibna.ir/vdcgwy93.ak9yz4prra.html

3.      زرین کوب،عبدالحسین(1375)،تاریخ درترازو، چاپ چهارم ،انتشارات امیرکبیر،تهران.

4.       سجادی،صادق(1380)، تاریخ نگاری در اسلام،سمت،دانشگاه تهران.

5.      عبادی ،رضا (1389)وبلاگ آموزش جغرافیای راهنمایی نکا neka.blogfa.com http://iran

6.       عبادی ،رضا (1389)،وبلاگ مدرسه راهنمایی پسرانه شاهد نکا: neka.blogfa.com  http://shahed    

7.      فرانسس روزنتان(1375)، تاریخ تاریخ نگاری در اسلام، ترجمه اسدالله آزاد ، انتشارات آستان قدس رضوی ،مشهد.

8.      فلاحي، نرگس (۹ اردیبهشت ۱۳۸۷)، هويت ملي و كارويژه هاي آن،
http://www.kanoonandisheh.com/articles/hoviat/001709.php

9.       قاسمی پویا،اقبال.(1385)،راهنمای عملی پژوهش در عمل،پژوهشکده تعلیم وتربیت،تهران.

10.     طباطبایی علامه ،(1372)، تفسیر المیزان،سوره کهف،نشرامیرکبیر،تهران

11.   هاتف نیا ،فاطمه (تاریخ 1387/02/19 ) ، بررسي هويت ملي و ديني و ابعادآن، آ  روزنامه آفرینش ،روزنامه مستقل سراسري صبح ايران.

 

 

 

 

 

 

 

  نوشته شده در  یکشنبه سیزدهم آذر 1390ساعت 22:21  توسط  جامخانه سرزمین مهر  | 
 
  POWERED BY BLOGFA.COM